banner

Kardeş kıskançlığını nasıl önleyebilirsiniz? Ebeveynler ne yapmalı?




Kardeş kıskançlığı doğal bir duygu mudur? Endişe edilecek düzeydeki kardeş kıskançlığının belirtileri nelerdir? Kardeş kıskançlığını nasıl önleyebilirsiniz? Ebeveynler kardeş kıskançlığında ne yapmalılar? Uzmanına sorduk. İşte yanıtlar;

Çocukluğumuzda kendi kardeş ilişkilerimizi baktığımızda kardeşini kıskanmadığını söyleyecek birini tanımıyorum. Kardeşi kıskanmak doğal bir duygudur. Bir birey için bile sevdiği kişinin ilgisinin başkası tarafından paylaşılması zorken bir çocuk için dünyadaki kahramanları olan anne ve babasının ilgisini ve sevgisini paylaşmak çok daha zor bir durumdur. Burada problem çocuğun kardeşini kıskanma derecesidir.  Eğer kıskançlık kardeşine zarar verme, davranış problemlerinin artması gibi ağır derecede olursa endişe etmek gerekir. Hafif derecede bir kıskançlığın olmaması anormal bir durumdur. Bu kıskançlığın hafif ya da ağır olmasını belirleyen çocuğun tepkilerinin sıklığı ve sürekliliğidir.

Hafif derece kardeş kıskançlığı olan çocuklar nasıl davranır?

-Çocuk kardeşinin doğacağı için annenin hamileliğinden itibaren kaygılıdır.

-Kardeş doğduğunda ise bebeklik davranışlarını sergilemesi, ben de emmek istiyorum, bende biberon kullanmak istiyorum” gibi taleplerde bulunmak, bebek gibi konuşmak, altına bez bağlanmasını istemesi bunlara örnek olabilir. Tabi bunlar sürekli bir istek halini almış ve aşırı dereceye gelmişse de endişelenmek gerekir.

-Çocuk kıskançlığı içine atmayıp açık bir şekilde “anne kardeşime başka aile bulalım, geldiği yere gönderelim” gibi cümlelerle belirtmesi.

-Anne babanın sevgisini test etmesi, “anne beni seviyor musun, anne bana da sarıl” gibi bebeği sevdiğiniz gibi kendisini sevmenizi istemesi.

-Anne baba bebeği severken dikkatli bir şekilde üzgün bir yüz ifadesiyle bakması,

-Bebeğe gelen hediyeleri istemesi, gelen oyuncaklarla kendi oynamak istemesi,

-Bebeğin beşiğinde yatmak istemesi,

-Bebek gibi kusması

-Bebekle rekabet içinde olması

Bu davranışlar seyrek ve kısa süreli yapılıyorsa normal bir durumdur fakat bu tepkilerin derecesi artarsa kardeş kıskançlığı endişelenecek boyutlara ulaşmıştır.

Endişe edilecek düzeydeki kardeş kıskançlığının belirtileri nelerdir?

-Kardeşine her fırsatta yaralanması veya hayatını tehlikeye sokacak düzeyde zarar vermeye çalışması

-Geriye dönme (bebek gibi davranma) davranışlarının uzun süre devam etmesi

-Kazanmış olduğu becerilerin geriye dönmesi. Tuvalet eğitimini kazanmış bir çocuğun tekrar altını ıslatması, kakasını altına yapması,

- Kekelemeye başlaması,

- Çok hırçın ve saldırgan davranması

-Gece kabuslar görmesi

-Uyku düzeninin değişmesi

-Aşırı yeme veya iştahın azalması

-Okul çocuğu ise okul başarısının düşmesi

-Parmak emmesi,

-Tırnak yemesi,

-Tiklerin başlaması

-İçine kapanması

-Genel bir mutsuzluk halinin devam etmesi

-Normal davranışlarından farklı davranması

Endişelenilecek derecedeki kardeş kıskançlığında profesyonel destek almak şart!

Çocuğun kişilik özelliğine, yaşına ve yaşadığı dönemin şartlarına göre kardeşin gelişine vereceği tepki farklı olacaktır. Örneğin çocuk ilk defa okula başlaması, yeni bir eve taşınması gibi hayatındaki büyük değişikliklerle birlikte kardeşin doğması durumu biraz daha zorlaştırabilir. Bazı çocuklar daha hassas olabilir veya çok aşırı ilgi ile büyümüş bir çocuksa bebeğin gelişine daha fazla tepki verebilir. Eğer çocuğunuzun kardeşini kabullenmesi zaman alıyor ve çok tepkili davranıyorsa mutlaka profesyonel destek almak gerekir. Çocuğun yaşına göre çeşitli terapi yöntemleri kullanılır.  Küçük çocuklarda oyun terapisi kullanılırken biraz daha büyük çocuklarda dışavurumcu sanat terapileri ve kum terapisi kullanılan yöntemlerden bazılarıdır.  Çocuğun terapi desteği yanında anne babanın da bu süreci etkili bir şekilde yönetebilmesi için uzman rehberliğinde ilerlemesi gerekir.

 Kardeşin gelişi ile ilgili anne babaların hatalı tutumları nelerdir?

-Anne babanın bebek gelmeden ve geldikten sonra nasıl davrandığı çocuğun vereceği tepkiyi etkilidir. Bebek doğmadan çocuğun her dediğinin yapılması, çok üzerine düşülmesi bebek geldikten sonra ise birden bire bu ilginin kesilmesi çocuğu olumsuz etkiler. Bu nedenle bebek doğmadan önce anne babanın ilgisini çocuğa karşı azalması daha doğrusu çocuğun kendine yetebilmesi, öz bakım becerilerini kendi yapabilmesi çok önemlidir.

-Bebek doğmadan önce çocuğa yanlış şakalar yapmak, onu kıskandırmak, kızdırmak da doğru değildir. Örneğin “bebek gelince senin pabucun dama atılacak, bebek gelince senle oyun oynayamayacağız, kardeşin senden daha güzel, akıllı olacak” gibi cümleler kurmak çocuğun kaygılandırır. Bu nedenle bebek doğmadan bebek konusunda yorum yapmamak daha doğrudur.

-Bebek doğduktan sonra ise anne babalar çocuğun yanında bebeği hiç sevmemeyi tercih ediyorlar. Bebeği abartmadan ölçülü bir şekilde sevmek çocuğun bebeği kabullenmesini kolaylaştırır. Eğer bebek sevilmezse çocuk sanki bebek aileden biri değil evde fazlalıkmış gibi bir mesaj alır. Oysa bebek onun kardeşidir ve anne baba onunda anne babasıdır.

-Diğer bir yanlış yaklaşım ise kardeşe gelen hediyelerin çocuğa verilmesidir. Bebeğin hediyesi bebeğindir. Bunun yerine sende bebekken sana da hediyeler alındı sen doğduğunda biz çok mutlu olduk gibi cümlelerle durumu abartmamak daha doğrudur.

-Çocukların birbirleriyle kıyaslanmaması gerekir.

-Bebek doğmasına bir ay kala ya da bebek doğar doğmaz çocuğu anaokuluna göndermek yapılan diğer hatalardan biri. Bebek doğmadan en az 6 ay önce veya bebek doğduktan en az 6 ay sonra çocuğu anaokuluna vermek doğrudur.

Kardeş kıskançlığını nasıl önleyebilirsiniz?

-Kardeş kıskançlığını önlemenin bir yolu yoktur. Çocuk kardeşini mutlaka kıskanacaktır ve bebeği kabullenmesi zaman alacaktır. Sadece anne baba bilinçli davranarak bebeği kıskanmasına rağmen kabullenmesini kolaylaştırabilir ve kardeş kıskançlığının çocuğun psikolojisini olumsuz etkilemesine engel olabilir. Genel olarak yapılacaklar bebekle ve çocukla geçirilen zamana dengelemektir.

-Özellikle bebek bakımıyla anne tüm ilgisini bebeğe vermek zorunda olduğu için çocuk kardeşini ilk zamanlar çok kıskanır. Bu durumda bebeğin bakımına destek olması istenebilir ve bu yardımcı için çocuk takdir edilebilir.

-Eskiden bebek doğmadan önce anne baba ile baş başa yapılan etkinlikler yapılmaya devam etmek önemli bir ayrıntıdır. Bunu yapmak kardeş geldikten sonra anne babanın yine onu sevdiği mesajını verir.

-Kardeş doğduğunda çocuğun hayatını sevdiği etkinliklerle doldurmak faydalı olur. Böylece çocuk dikkatini bebeğe değil, etkinliklere verir.

-Kardeşinin de aileden biri olduğunu vurgulamak ve bebeği çocuğun yanında suçluluk duymadan rahatça sevmekte önemlidir. Bu durum bebeği ailenin yeni üyesi olarak kabullenmesini kolaylaştırır.

Çocuğunuzun ailenin yeni üyesini kolayca kabullenmesi dileğiyle…

Uzman Pedagog Sevil Yavuz

Çocuk, Ergen ve Aile Psikolojisi Uzmanı

Beykent Üniversitesi Öğretim Görevlisi

YASAL UYARI:

Yayınlanan köşe yazısı ve haberlerin tüm hakları ESM Yayıncılığa aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz.



Egitimtercihi.com
5846 Sayılı Telif Hakları Kanunu gereğince, bu sitede yer alan yazı, fotoğraf ve benzeri dokümanlar, izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden kesinlikle kullanılamaz. Bilgilerin doğru yansıtılması için her türlü özen gösterilmiş olmakla birlikte olası yayın hatalarından site yönetimi ve editörleri sorumlu tutulamaz.