Rehber öğretmenlerin amaçları ne ve ne iş yapıyorlar?




Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı 

alpaslan_dartanİçinde bulunduğumuz üçüncü milenyumun yıllarında, dünya her zamankinden daha hızlı bir değişim geçirmektedir. Bir yandan teknolojinin hayatımıza getirdiği kolaylıklar ve değişimin olumlu etkileri, diğer yandan toplumun hemen hemen her kesiminin ruhsal durumunu tehdit eden krizler adeta iç içe yaşanmaktadır. Çocuklar, ergenler ve yetişkinler kişisel, aile, eğitim, kariyer ve sosyal alanda başarılı olmak için bir birbirleriye yarışırken diğer yandan gelişimlerini olumsuz etkileyen durumlarla sürekli olarak karşı karşıya kalmaktadırlar. Çeşitli küresel, bölgesel ve kültürel konular her yaştan bireyin yaşamını önemli oranda etkilemektedir.

Küreselleşme, ekonominin yapısal değişimi, iklimin değişimi, değişen aile yapısı, çok kültürlülük gibi alanlarda meydana gelen çarpıcı değişimler, etkisini birey ve grupların sosyal ve psikolojik yaşamlarında da hissettirmektedir.

Psikolojik danışmanlar bu gibi zorluklarla yüz yüze gelen birey ya da gruplara yardım etmede önemli bir yere sahiptir. İçinde bulunduğumuz 21.Yüzyılda, toplumsal ihtiyaçlar ve bireysel gereksinimler psikolojik desteğe ve psikolojik danışmanlara belki de her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyma noktasındadırlar.

Bu nedenle ülkemizde okul psikolojik danışma hizmetlerinin geçmişini ve bugününü anlamaya çalışmak kadar geleceğini de okumaya çalışmak önemli görünmektedir.
Türk Eğitim Sisteminin genel amaçlan çerçevesinde eğitimde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri temelde; öğrencilerin kendilerini gerçekleştirmelerine, eğitim sürecinden yetenek ve özelliklerine göre en üst düzeyde yararlanmalarına ve gizilgüçlerini en uygun şekilde kullanmalarına ve geliştirmelerine yönelik bir hizmet olarak kendine yer bulmuştur.
Okullarda öğrencilere yönelik olarak düzenlenen her türlü rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri de bu amaçlar doğrultusunda bütünleştirilerek verilmektedir. Bu bağlamda;

  • Her öğrenciye, kendine özgü yetenek, ilgi, meslekî değer, başarı ve motivasyonu oranında eğitim-öğretim uygulamalarıyla uyum sağlaması, özelliklerine ve gelişimine uygun programlara yönelmesi için Eğitsel Rehberlik hizmeti;
  • Eğitim sürecinde her öğrenciye; meslekî tercih yapması, kendine uygun mesleğe yönelmesi, iş yaşamına ve mesleğe hazırlanması için gerekli rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri kapsamında Meslekî Rehberlik hizmeti;
  • Öğrencinin bireysel ve sosyal gelişimini desteklemek, duygusal sorunlarında yardımcı olmak üzere psikolojik danışmaya ağırlıklı rehberlik ve psikolojik danışma hizmeti;
  • Eğitsel, meslekî ve bireysel rehberlik hizmetlerinin sistemli, sağlıklı ve öğrencinin özellik ve gereksinimlerine uygun şekilde verilebilmesi için bireyi tanımaya yönelik rehberlik ve psikolojik danışma hizmeti;
  • Eğitsel ve mesleki rehberlik ile öğrencilerin bireysel ve sosyal gelişimlerine yönelik olarak da grupla rehberlik etkinlikleri düzenlenmektedir.

1960 lı yıllardan bu güne eğitimiz sistemimiz içerisinde kendisine yer bulan PDR hizmetleri ve psikolojik danışmanlar,  okul yönetiminden, öğretmene, öğrencisinden velisine sistemin tüm paydaşlarına destek veren bir alan uzmanına dönüşmüştür.

Zaman zaman kimlik sorunu yaşamış, zaman zaman yöneticiler ve öğretmenler tarafından kabul edilmemiş hatta red edilmiş olmasına rağmen zamanın ve ihtiyaçların çeşitlenmesi ile uzmanlık alanına ilişkin duyulan ihtiyaçlar PDR mezunu Psikolojik Danışmanların mevcut ve olası sorunların çözümünde varlıklarını kabul ettirmesinde oldukça etkin olmuştur.

Bugün hızla değişen toplumsal dinamikler okul ortamlarında mevcut bireysel ya da kitlesel sorun çeşitliliğini artırmaktadır. Kriz yönetimleri, cinsel istismar, şiddet, öz kıyım ya da bağımlılık türü problemlerin hem toplumsal hayatta hem de okul ortamlarında giderek artması okullarda PDR hizmetlerinin önemini artırmakta ve psikolojik danışman olarak hizmet ağımızı genişletmektedir.
Bu çerçevede alan uzmanlarına ve uzmanların mesleki yetkinliklerinin kullanımına ihtiyaç artarken Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Genel Müdürlüğü’nün, Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliğini yeniden yazdığı bilgisi kamuoyu ile paylaşılmıştır.

 

Okul Sistemini Ve Okul Psikolojik Destek Hizmetlerinin Temelden Sarsacak Olan Bu Yönetmelik Değişikliğinin Düşünülmesi Bile Milli Eğitim Sisteminin Temel Yapı Taşının Çökmesi Demektir.

Mesleğimizin ilerletilerek geleceğe taşınması için zaman zaman yönetmelik değişimleri gerekebilir, ancak bu değişikliklerin ilgili dernek ve üniversite birimlerinin uzmanlık görüşlerinin, alanda çalışan uygulamacıların deneyim birikiminin ve ilgili tüm toplum kesimlerinin geribildirimlerinin katkısıyla, yani katılımla yapılması esastır. Üzülerek görüyoruz ki Yönetmelik değişiminde böyle bir yol izlenmemiştir. Yeni yönetmelik çalışmasıyla ilgili herhangi gerek derneğimiz gerek sahada çalışan psikolojik danışmanlar ve gerekse alan akademisyenlerinin bir katkısı istenmemiştir.

Eğitim sistemimizin temel unsurlarından olan Okullarda Öğrenci Kişilik Hizmetleri kapsamındaki Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin bilimsel  temelleri ve aşağıdaki ilkeleri korunmalıdır:

  • Gizlilik
  • Gönüllülük
  • Güven ilişkisi
  • Demokratik insancıl anlayış
  • Bireysellik
  • Hizmetteçin gerekli olan eşitlik anlayışı.

 

Rehberlik ve Psikolojik Danışma, Öğretmenlik, Özel Eğitim ve Sosyal Çalışma alanları ayrı bilim alanlarıdır ve ayrı eğitimleri vardır. Bu nedenle, yeni yönetmeliklerde bu alan uzmanlığını özellikle görevler açısından ayrıştıran değişimler yapılmalıdır. Eğitim ortamında çalışan öğretmen, yönetici ve psikolojik danışmanın eşit çalışma süresiyle yükümlü olması, ancak görevler arasında geçirimlilik olmaması gereklidir.

Örneğin, okul psikolojik danışmanın kimlik karmaşasına yol açan “rehber öğretmen” sıfatı bırakılmalıdır. Kendisi disiplinle ilgili süreçlerde sorumlu tutulmamalıdır. Aynı şekilde, öğretimle ilgili görevlerden uzak tutulmalı, yönetsel yapılanması da Özel Eğitim alanından ayrıştırılmalıdır. Okul psikolojik danışmanının kendi alanında öğrenciye hizmet sunabilmesi için elzem olan yansızlık ancak böyle korunabilir.

Ulusal Meslek Standardı (UMS) bir mesleğin başarı ile icra edilebilmesi için Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından kabul edilen gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumların neler olduğunu gösteren asgari normdur. Standardı yayımlanan mesleğe ilişkin yeterlilik seviyesi Avrupa Birliği tarafından benimsenen yeterlilik seviyelerine ve Avrupa Yeterlilik Çerçevesine (AYÇ) uygun olarak belirlenmektedir. Ülkemiz iş piyasasnda şu anda var olan ve gelecekte gereksinim duyulacak birçok meslekî yeterlilik Türkiye Yeterlilik Çalışması kapsamında yer alacaktır. Meslek Standartlarımız (Psikolojik Danışman, Okul Psikolojik Danışmanı ve Kariyer Psikolojik Danışmanı)  1.11.2017 tarihinde Resmi Gazetede yayınlandı. Mesleğimiz adına önemli bir kazanım elde edilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı kendi temsilcilerinin de bulunduğu bu komisyondan geçen yeterlilik tanımını dikkate alarak kadro ünvanı sorununu çözmesi ve yönetmeliğin sistemsel sorun yaratacak noktalarını yeniden değerlendirmesi önemli bir adım olacaktır. Bu çerçevede okul psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin, okul içindeki birimlerle işbirliği halinde ve okul dışındaki kaynaklara gönderme yaparak kriz durumlarında destekleyici rolü korunmalıdır. Ancak okul psikolojik danışmanlığı yalnızca sorunlu öğrencilere değil, tüm öğrencilere açık olmaya devam etmelidir. Bunun için de, öğrencilerin bütüncül olarak akademik, mesleki, sosyal ve psikolojik dâhil çok yönlü gelişimlerini desteklemeye yönelik hizmetler sürdürülmelidir.

Bu hizmetler, okulöncesinden başlayarak, üniversite dâhil tüm öğrencilik yaşamı boyunca sürekli olmasına yönelik gelişme sağlamayı amaçlamaktadır. Yeni Yönetmelikte bu gibi farklı gelişimsel dönemlere odaklanmayı sağlayabilecek eğitsel fırsatlara yer açılmasını dilemekteyiz. Okul  psikolojik danışmanının görevleri hali hazırda oldukça zorlayıcıdır. Zira günümüzde eğitim kurumları her geçen gün yeni sorun alanlarıyla karşı karşıya kalmaktadırlar.

Eğitim kurumlarında yaygın ve ciddi sorunlar arasında yer almaya başlayan uyuşturucu kullanımı ve bağımlılık, şiddet, akran baskısı ve zorbalık, çocukluk ve ergenlik sorunları, cinsel istismar gibi psiko-sosyal müdahale gerektiren durumlar vardır. Okul psikolojik danışmanlarının bu konularda etkin çalışabilmeleri için meslek içi eğitim ve süpervizyon (gözetim) olanaklarına gereksinimleri vardır. Yeni Yönetmelikte bu gibi gereksinimlerini karşılama konusunun ele alınmış olmasını diliyoruz.

Yürürlükte olan Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği 2001 yılında hazırlanmıştır. Eksiklerine karşın rehberlik ilke ve yöntemleri açısından işlevseldir. Örneğin, Madde 55’e göre, eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde görevli psikolojik danışmanlara yönetim ve büro işleri, ders, nöbet ve sınav gibi öğretmenlik işleri; yani rehberlik ve psikolojik danışmanın hizmet alanlarıyla ilişkisiz konularda görev verilemez.

Okul psikolojik danışmanının hem rehber hem de psikolojik danışman görevlerini sürdürmeleri esastır. Hali hazırda, örneğin, civardaki okullara yapılan ek görevlendirmelerle, zaten ağır olan sorumluluklarını etkili olarak yerine getirmeleri oldukça güç durumdadır. Yeni Yönetmelikte, bu gibi unsurları ortadan kaldıracak koruyucu çerçevenin düşünülmüş olmasını dilemekteyiz.

Yönetmelik değişimleri, onlardan etkilenecek öğrenciler, veliler, öğretmenler, yöneticiler, akademisyenler dâhil toplumun her kesimini ilgilendirmektedir. Çocuk ve gençlerimizin sağlıklı gelişimleri için, okul rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yukarıda özetlenen mesleki çerçevede ele alan Yönetmelik değişimlerine destek vermeyi görevimiz bilmekteyiz.

 Kaynakça

 

YASAL UYARI:

Yayınlanan köşe yazısı ve haberlerin tüm hakları ESM Yayıncılığa aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz.


Alparslan Dartan İstanbul PDR Şube Başkanı

24.Kas.2017

Rehber öğretmenlerin amaçları ne ve ne iş yapıyorlar?

Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı  İçinde bulunduğumuz üçüncü milenyumun yıllarında, dünya her zamankinden daha hızlı bir değişim geçirmektedir. Bir yandan teknolojinin hayatımıza...

05.Kas.2017

Sınavlar Üzerinden Eğitimde YAP-BOZ Oyunu

Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı Sınav, yapmaktan bir türlü vazgeçemediğimiz bir olgu. Sınavların kaldırılmasına kimsenin hayır diyemeyeceği bir dönemde, bir gecede aniden...

22.Oca.2017

PISA ve TIMSS verileri eğitim sistemimizin bir aynası mı?

Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı/ Terakki Vakfı Okulları Bilginin hızla değiştiği ve bilgiye duyulan ihtiyacın giderek arttığı 21. yüzyılda ülkeler bireysellikten dünya vatandaşlığı kavramına...

22.Kas.2016

Akranlarla girilen zorlu bir sınav rekabeti: TEOG

Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı/ Terakki Vakfı Okulları Ortaöğretime geçiş sistemi kapsamında 8. sınıf öğrencilerinin gireceği, merkezi ortak sınavların (TEOG) I. aşaması yarın ve...

21.Eyl.2016

Eğitim Yılı Başlarken / Eğitimi Birlikte Düşünmek

Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı/ Terakki Vakfı Okulları 2016-2017 Eğitim Öğretim Yılı 19 Eylül Pazartesi günü başladı. Resmi, özel tüm okullar açılışa hazırlanırken, yaklaşık...

01.Ağu.2016

İlgi + İstek + Yetenek = İyi bir Meslek

Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı   Uzun bir sınav maratonundan çıkan adaylar için artık tercih heyecanı başladı. Tercih stratejisi en az sınavlara hazırlanmak...

14.Tem.2016

Özel okul mu, devlet okulu mu?

Alpaslan Dartan / Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği İstanbul Şube Başkanı Son iki yıldır TEOG sınavları ve yerleştirme sistemi üzerinde epeyce konuşur olduk. Sınavlarla ilgili...

13.Ağu.2015

Eğitim desteği başvurusunda yapılması gerekenler

Adım Adım Eğitim Desteği Başvuru Basamakları Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2015-2016 eğitim ve öğretim yılında örgün eğitim düzeyinde okul öncesinden ortaöğretime 21 farklı okul türünde 230...

15.Tem.2015

Dershaneler; Varlığı Bir Dert Yokluğu Bin Dert

Doğru ama zamanlaması itibari ile geç alınmış bir karara imza atan Anayasa Mahkemesi (AYM), binlerce öğretmeni ve öğretim kurumunu yakından ilgilendiren ve 1 Eylül 2015...

30.Nis.2015

TEOG'da başarının bileşenleri

Bu yıl, TEOG’da başarının bileşenleri ikinci sınavın Matematik ve Fen Bilimleri testleri ile Okul Başarı Puanları olacak. 1 milyon 282 bin 512 ortaokul 8’inci sınıf öğrencisinin...

24.Şub.2015

Okullaşma çabasındaki dershaneler ve dershaneleşme çabasındaki okullar

Eğitim camiasının tartıştığı iki konu: I. Okullaşma Çabasındaki Dershaneler ve Dershaneleşme Çabasındaki Okullar II. Özel Okullar TEOG Sonuçlarına Göre Öğrencilerini Nasıl Alacak? Bugün Türkiye’nin eğitim gündemini meşgul eden...

03.Kas.2014

MEB Eğitim ve Öğretim Desteği Projesi analizi

Milli Eğitim Bakanlığının Eğitim ve Öğretim Desteği Projesi için ayrılan 250 Bin Kontenjandan 190.320 öğrenci velisi yararlandı. Yaklaşık 60 bin kişilik (59.680) kontenjan kullanılamadı. Milli Eğitim...

14.Ağu.2014

Özel okulculuğu desteklemek için önemli ama eksik adım

Milli Eğitim Bakanlığı 250.000 başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrencinin özel okullarda okuyabilmesi için özel okullara bir yılda ortalama 3 Bin TL den 750 Milyon TL...

13.Ağu.2014

‘Başarı’ kavramı ile ‘Başarılı Okul’ kavramı

YGS/LYS ve TEOG Sınavları Perspektifinde “Başarı” Kavramı ile “Başarılı Okul” Kavramı Değişen ve gelişen dünyada birey davranışlarındaki değişiklikleri kalıcı hale getirebilmek, gelişmelere ayak uydurabilen, çağın beklentilerine...

06.Ağu.2014

TEOG ve özel okul tercihleri nasıl yapılacak? 2014 lise tercih rehberi

TEOG ve özel okul tercihleri nasıl yapılacak? TEOG tercih işlemleri başladı. Özel Lise ve Özel Yabancı Kolejlere kayıt ve yerleştirmeler nasıl yapılacak? Özel liselerin taban...

11.Tem.2014

Tercih sürecinde doğru karar vermek

Tercih Süreci Adayların Kararsızlıkları Nedeniyle Sıkıntılı Geçiyor 2014 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS) sınavlarının ikinci aşaması olan 2014 Lisans Yerleştirme Sınavı (2014-LYS) 81 il merkezinde...

24.Nis.2014

LYS’de kaç netle nereye yerleşebilirsiniz? LYS 2014 kılavuzu

LYS başvuruları 30 Nisan'da sona eriyor. 2013 verileriyle LYS'de testlerin yaklaşık puan değerleri ve kaç netle nereye yerleşebilirsiniz? Alparslan Dartan Eğitimtercihi okurları için yazdı... Üniversiteye girişin...

21.Mar.2014

YGS'de başarı için nelere dikkat edilmeli? (YGS 2014)

YGS'ye girecek adaylar sınav öncesi ve sınav anında nelere dikkat etmeli? YGS'de sınav heyecanını ve kaygıyı yönetebilmenin püf noktaları neler? YGS öncesi nelerden kaçınmak gerekir...

14.Şub.2014

Merkezi ortak sınavlarda (TEOG), kaygılar ve yaşananlar…

Milli Eğitim Bakanlığında tam bir yılını tamamlayan Sayın Nabi Avcı’nın bu bir yıl içerisinde uygulamaya koymak istediği en önemli kararlar arasında iki uygulama dikkat çekici...

27.Oca.2014

Kırık karnenin pusulası evde aile okulda öğretmendir

Kırık notların düzeltilmesinde çocuğa yol gösterecek pusula evde aile, okulda öğretmendir. 2013-2014 eğitim öğretim döneminin birinci yarıyılı 24 Ocak 2014'te sona eriyor, Türkiye genelinde yaklaşık 17...

Alparslan Dartan Rehberlik Koor.

Alparslan Dartan İstanbul PDR Şube Başkanı


Egitimtercihi.com
5846 Sayılı Telif Hakları Kanunu gereğince, bu sitede yer alan yazı, fotoğraf ve benzeri dokümanlar, izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden kesinlikle kullanılamaz. Bilgilerin doğru yansıtılması için her türlü özen gösterilmiş olmakla birlikte olası yayın hatalarından site yönetimi ve editörleri sorumlu tutulamaz.