Okyanus Kolejleri'nin Kurucusu Orhan Özbey, Türkiye’de özel okulların kendine özgü bir model oluşturamamasının en önemli nedeninin MEB’in müfredat sınırlaması olduğunu ve Türkiye’de eğitimin işlevinin artması için yetenek merkezli eğitime geçilmesi gerektiğini söylüyor.

Türkiye’de özel okulların kendine özgü bir model oluşturamamasının en önemli nedenini MEB’in müfredat sınırlamasına bağlayan Okyanus Kolejleri'nin Kurucusu Orhan Özbey, ABD’den getirdikleri Kariyer Testi ve buna bağlı olarak oluşturdukları kulüplerle okullarında müfredat sınırlamasını aştıklarını söylüyor. Özbey, Türkiye’de eğitimin işlevinin artması için yetenek merkezli eğitime geçilmesi gerektiğini söylüyor.

•             MEB özel okullara müfredat serbestisi sağlamalı

•             MEB’in başarı kriteri ile özel okulların başarı kriterleri farklı

•             Mesleğe uygun olmayanlar öğretmen yapılmamalı

•             Bilgiye dayalı sınavla üniversiteye öğrenci seçilmemeli

•             Okyanus Koejleri’nin bu kadar gelişeceğini tahmin etmemiştim

Eğitimde farklı konuların gündeme geldiği bir dönem geçirdik. 19. Milli Eğitim Şurası gerçekleştirildi ve ardından Osmanlıca, değerler eğitimi, ilkokuldan itibaren din dersi gibi bir çok konu tartışıldı. Bu tartışmaları takip edebildiniz mi, tartışmalarla ilgili siz neler düşünüyorsunuz?

Evet tartışmaları ben de elimden geldiğince bir eğitimci olarak takip etmeye çalıştım. Ancak konuya müfredat açısından yaklaşmak gerekiyor. Milli Eğitim Bakanlığı resmi okullarda belirlediği hedef ve yaklaşımlara uygun bir müfredat programını uygulayabilir. Burada bir sorun görmüyorum. Özel okulların ise kendisine özgü bir müfredatı uluşturma ve bunu uygulama serbestliğini tanınması gerektiğini düşünüyorum. Yani bir özel okul olarak, bize özgü bir müfredat istiyoruz, Milli Eğitim Bakanlığı’nın müfredatıyla sınırlanmak istemiyoruz. Bu serbestlik söz konusu olduğu zaman eğer ihtiyaç duyuyorsak ve bununla ilgili velilerden de bir talep varsa değerler eğitimini, Osmanlıcayı, Sümerceyi, Hititçeyi okuturuz, bizim için problem olmaz.

Mevcut uygulamaya baktığımızda özel okullar devlet kontrolünde olduğu için çok etkin olamıyor, eğitimi sürükleyemiyor veya rol model olamıyorlar. Çünkü özel okullar olarak MEB’in belirlediği sınırlara uymak zorundayız. Mesela, biz bir fen lisesi açmaya karar vermiştik. Devletin fen lisesine göre bir müfredatı var. Okulun adını uzun uğraşlar ve görüşmeler sonucunda Fen ve Proje Lisesi olarak yaptık. Nano teknoloji gibi bazı yeni ve çağdaş konuları müfredata uyguladık ve MEB’in onaylanması ile farklı ve kendine özgü bir model ortaya çıkardık. Gönül arzu eder ki, ilkokul ve ortaokulda da aynı serbestliğe sahip olalım ve oralarda da kendimize özgü modelleri hayata geçirelim. Bu serbestlik sağlanırsa inanıyorum ki daha özgün ve farklı eğitim modelleri ortaya çıkacaktır. 

“Özel okullar rol model olamıyor” dediniz ama özel okulların yaptığı çalışmalarla, ortaya koyduğu performansla resmi okulları değiştirdiği, dönüştürdüğü şeklinde görüşler de var. Bu görüşe katılıyor musunuz?

Hayır, ben o görüşe katılmıyorum. Özel okullar devlet okullarına öncülük yapamıyor. Başta da söylediğim gibi müfredat bir defa önemli ölçüde sınırlamalar getiriyor. Diyelim ki, bir sınıfınız var, Milli Eğitim size diyor ki, “Buraya 24 öğrenci alacaksınız”. Sonra siz, “Burada revir olsa daha iyi olur” dediğiniz zaman gelip karışıyor. Dolayısıyla kendi binanda bir duvarı kaldırıp bir duvar koyamıyorsunuz. Ancak Milli Eğitim'in yaptığı değişiklikler ölçüsünde bir şeyler yapabiliyoruz.

ÖĞRENCİLER KULÜPLERLE MESLEĞE YÖNLENDİRİLİYOR

Sonuçta özel okullar bir işletme ve bu işletmenin başarılı olması gerekiyor. Bunu Milli Eğitim'in kısıtlamalarına rağmen başarabildiğinizi düşünüyorum.

Milli Eğitim için başarı kriteri veya başarı paradigmaları neyse onları biz kabul etmiyoruz. Mesela, MEB’e göre bir öğrenci matematiği çok iyi biliyorsa, feni çok iyi öğrendiyse başarılıdır. Bunlar çok dar alanda bazen işine yarayacak, bazen de işine yaramayacak başarılardır. Milli Eğitim kazanım odaklıdır, ama sadece akademik kazanıma odaklanır. Ancak öğrenciye dürüstlük, estetik ve sevecen olmak kazanımlarını da vermek gerekir. Kazanımlar yetenek boyutluysa anlamlıdır. Biz, Okyanus Kolejleri'nde yetenek merkezli bir eğitim uygulamaya çalışıyoruz. Özellikle geçtiğimiz yıl bu eğitime yoğunlaştık, bu yıl daha da yoğunlaştıracağız. ABD patentli 71 sorudan oluşan bir kariyer belirleme testimiz var. Bu testin sonucuna göre, öğrencinin en iyi yapabileceği 900 mesleği sıralayıp, kendisine veriyoruz.

Bu test, kaç yaşlarındaki çocuklara uygulanıyor?

Ortaokul sondan lise sona kadar uygulanabiliyor. Biz ortaokul 3'te veya lise 1,2 ve 3’te uyguluyoruz.

Böylece süreci de kontrol ediyorsunuz.

Bizim amacımız da süreci kontrol ederek ilerlemek. Ortaokulda öğrencimizin mesleğini tam belirleyelim, sonra kendisini uygun biçimde yönlendireceğiz.

Peki, okuldaki eğitimi test sonuçlarına göre nasıl adapte ediyorsunuz?

İşte burada önümüzdeki tek engel yine müfredat. Biz de bu müfredat engelini aşmak için kulüpler kurduk. Mesela, öğrenci diplomat olacaksa diplomasi kulübünü, mimar olacaksa mimarlık kulübünü seçmesini istiyoruz. Lise son sınıfa geldiği zaman da uluslararası ilişkiler veya diplomasiye en uygun bölüm neyse oraları seçmesini, oralara hazırlanmasını öneriyoruz.

O zaman kulüpler siz de ağırlıklı bir zaman dilimine tekabül ediyor.

Tabi, 70 tane kulübümüz var. Çocuklarımız kendilerine en uygun kulüpleri seçiyorlar ve orada eğitiliyorlar. Dolayısıyla öğrenciler, hobilerini de arzu ettikleri alanı da okulun içinde gerçekleştirmeye çalışıyor. Zaten başka bir zamanı da yok, sabahtan akşama kadar okulda çocuk.

DERS KADAR OYUN DA ÖNEMLİ

Eğitim aslında sınırları da zorlayan bir alan. Yani hem fiziki anlamda hem de duygusal anlamda da bu şekilde yönelim var. Eğitim artık dört duvar arasından çıkıyor.

Okula giden öğrenci, sadece bir şey öğrenmek için gelmiyor. Kendisini ispatlamak, arkadaşlar edinmek, çevre edinmek, oynamak için geliyor. En çokta oynamak ve öğrenmek için geliyor. O sebeple çocuğun mutlaka okulda oynaması lazım. Tam gün eğitim yapıyorsanız, mutlaka çocuğa oyun alanları açmanız gerekiyor. Biz de bu ihtiyaç sebebiyle çocuklarımıza kulüplerle oyun alanları açtık. Sadece beden eğitimi ve resim dersleriyle yetinmedik. Ayrıca bu kulüplerde daha çok oynayacağı, daha çok eğleneceği, deşarj olacağı alanlar da açtık. Öğrencinin bir oynama ihtiyacı vardır. Eğer onu doyurursanız rahat rahat ders dinler ama ihtiyacını karşılamazsanız ders dinlemesi de çok zordur.

ÖĞRETMEN SEÇİMİNDE TİTİZ DAVRANIYORUZ

Öğretmen seçiminizi nasıl gerçekleştiriyorsunuz?

Avrupa'da üniversitelerde iyi öğretmen yetişiyor. Çünkü öğretmenlik mesleğine uygun olmayan kişileri bu okullara almıyorlar. ABD’de de aynıdır. Diyelim ki, bir öğrenci, öğretmen olmak için başvuruyor. Bunun üzerine üniversite, öğrencinin ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinden mesleğe uygun olup olmadığına dair bilirkişi raporu istiyor. Öğrenci, öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği yeteneğe sahip mi değil mi öğrenmek istiyorlar. Eğer uygunsa üniversiteye kabul ediyorlar.

Türkiye'de ise öyle değil. Çünkü biz de öğrenci puanına göre meslek seçiyor, ilgi alanına göre değil. Dolayısıyla sevmese de öğretmenlik okuyor ve tam anlamıyla öğretmen olarak yetişmeden de mezun oluyor. Mesela biz Okyanus Kolejleri’ne öğretmen alırken birkaç aşamadan sonra karar veriyoruz. Bölüm başkanlarımız, öğretmen adayına ders anlattırıyorlar, sorular soruyorlar, testlerden geçiriyorlar. Tüm bu süzgeçlerden sonra bir ekip karar veriyor.

BİLGİYE DAYALI SINAVLA ÜNİVERSİTEYE ÖĞRENCİ SEÇİLMEMELİ

Özel okul sektöründeki bir büyümeden bahsedebilir miyiz?

Özel okulların oranı bundan 10 sene önce yüzde 1-2 civarındaydı. Geçen sene yüzde 2,5'e kadar çıktı. Fakat dershanelerin kapanacak olması söylentileri üzerine özel okula bir hayli yönelen olduğunu görüyoruz. Özel okulculuk bundan sonra çok güçlü olarak devam edecek. Özellikle dershanelerin kapanmasıyla temel liseler açılacak, eğer onları da özel okullar kategorisinde sayarsak, dershanecilik biraz yön değiştirecek ve okula kayacak. Artık liseler ve özel okullar öğrencileri son sınıfta hem üniversiteye hazırlamış olacak, hem de lise eğitimi vermiş olacak. Ben bunu doğru buluyorum, böyle olması lazım. “Eğer Milli Eğitim ciddi eğitim yapsaydı, dershaneler olmazdı'' deniyor ya; böyle bir şey yok. Milli Eğitim'in bütün okulları mükemmel de olsa yine dershane talebi olur. Çünkü birbirinden iyi okullar var. Dershane ihtiyacı Milli Eğitim'in okulları kötü olduğu için doğmuş değildir. Öğrenciler, üniversitelerde daha iyi bölümlere girmek istiyorlar. Üniversite giriş sınavları ise bir baraj sınavı değil, bir sıralama sınavı. Bilgiye dayalı bir sınavla üniversiteye öğrenci almak son derece yanlış bir şey. Türkiye’deki lise son sınıf öğrencilerine Okyanus Kolejleri’nde uyguladığımız gibi, yetenek, kişilik ve ilgi testi uygulanmalı. Böylece öğrencilerin her birinin ilgisi, yeteneği, kişiliğinin hangi mesleğe uygun olduğu ortaya çıkacaktır. Diyelim ki şu öğrenci mimar olacak, şu mühendis olacak, şu hukukçu olacak, şu doktor, şu hakim olacak. Bütün bu veriler ortaya çıkacak, bunlar da üniversitelere verilecek. Üniversite de bakacak kendisine en uygun kriterleri hangi öğrenciler taşıyorsa o öğrencileri üniversiteye davet edecek.

BÜYÜMEK İÇİN PLAN KURMAM, SİSTEM KURARIM

Nasıl bir yöneticisiniz? Nasıl karar alırsınız? Prensipleriniz nelerdir?

Benim kafamda çok sayıda öğrenci ve kampüse ulaşma düşüncesi yoktur. Sadece tek bir şeye odaklanırım, sistem kurarım, nerede açık varsa onu kapatırım. Tüm bunların sonucunda bir bakarım büyümüşüz. Mesela daha önce Kültür Dersaneleri'nde de böyle olmuştur. Kafamda ne para kazanmak, ne çok öğrenci, ne çok dershane düşüncesi vardı. Durmadan sistem kurdum ve bir baktım ki şubelerimiz çoğalmış. Okyanus Kolejleri’nde de aynı durumu yaşıyorum şu anda.

Okyanus Kolejleri’nin gelişmesinden memnun musunuz? Kuruluştaki düşünceniz ile şu andaki düşünceniz arasında ne kadar bir fark var? Bundan sonra nasıl bir gelişim planlıyorsunuz?

2004 yılında Okyanus Kolejleri'ni kurduğum zaman özel okullara karşı biraz mesafeliydim. Özel okul açmayı kendime şöyle kabul ettirdim. Dedim ki ben burada eğer bir özel okul açacaksam eş zamanlı kendi memleketimde de bir okul açacağım ve devlete hibe edeceğim. Dolayısıyla Okyanus Kolejleri ile aynı tarihte Van’ın Özalp ilçesinde de “Ağabey Özbey Lisesi” isminde bir lise açtım. Sonrasında Okyanus Kolejleri, gelişmeye başladı. Ben bu kadar gelişeceğini tahmin etmiyordum. Şu anda 14 kampüsümüz var. Özellikle önümüzdeki sene 6 yeni kampüs daha eklenecek ve 20 kampüse çıkmış olacağız. Bu 20 kampüste de toplam 80 tane okulumuz olacak.

Ne kadar öğrenciye ulaşmayı hedefliyorsunuz?

Şu an 8 binin üzerinde öğrencimiz var. Önümüzdeki yıl için 15 bin öğrenciyi hedefliyoruz.

Yatırımlarınızı öz kaynaklarınızla mı yapıyorsunuz?

Okulların tamamı bize ait değil. Kimisini kendimiz yapıyoruz, kimisinin de projelerini biz çiziyoruz; ancak yatırımcıya yaptırıyoruz. Mesela şu an 6 tane okul yapılıyor; 4'ünü yatırımcılar yapıyor, ikisini biz öz kaynaklarımızla yapıyoruz.

OKYANUS KOLEJLERİ’NİN BİR FON İHTİYACI YOK

Sektörde fon gerçeği de yaşanmaya başladı, son dönemde bazı okullar, fonlarla ortaklık kuruyorlar. Bu gelişmeleri nasıl görüyorsunuz, siz de fon görüşmeleri yapıyor musunuz?

Bu konuda bize çok talep oldu, bizimle görüşenler de oldu ama ben şahsen Okyanus Kolejleri’ni fona devredebilmemiz için çok hazır olduğumuzu düşünmüyorum. Okyanus Kolejleri'nin çok daha sağlam, güçlü bir yere gelmesi lazım. Belli bir büyüklüğe eriştikten sonra kısmen fona devredilebilir.

Okyanus Kolejleri, önemli bir değer. Dolayısıyla tamamen her şeyin bu yönetimin elinde kalacağı, yeni bir ortağın asla burayı etkilemeyeceği, misyonuna ve vizyonuna zarar veremeyeceği bir ortaklık oranıyla olabilir, ama Okyanus Kolejleri, henüz buna ihtiyaç hissetmiyor, yani bir fon ihtiyacı yok.

OKYANUS ÜNİVERSİTESİ FARKLI OLACAK

Okyanus olarak üniversiteye doğru gidişiniz var mı? Bu konudaki planlarınız nedir?

İnşallah. Okyanus Üniversitesi'ni açacağız. Vakfımızı kurduk, müracaatımızı yapmadık, inşallah yakın zamanda da müracaatımızı yapacağız. Ben Sosyal Bilimler üzerine bir üniversite düşünüyorum. Kimi üniversitelerde hem mühendislik, hem tıp, hem de sosyal bilimler var, bunları doğru bulmuyorum. Üniversitenin alanının belli olması lazım.

‘Hayat Bilgisi’ dizisinde "Var mısın Arif" olarak tanıdığımız oyuncu Ümit Erdim, sonrasında rol aldığı diziler, sunduğu ve katıldığı yarışma programlarındaki başarısı ve sempatik tavırlarıyla milyonların sevgisini kazandı.

Eğitim hayatının disiplinsiz tavırları ve derslerdeki başarısızlığı sebebiyle kötü geçtiğini belirten Ümit Erdim, okuldaki yıldızı sadece tiyatro faaliyetlerinde parlayınca Türkçe öğretmeninin yönlendirmesiyle oyunculuk serüveninin başladığını söylüyor.

Sizi ilk olarak Hayat Bilgisi dizisinde Var mısın Arif olarak tanıdık. 11 yıldır ekranlardasınız, bugüne kadar birçok başarılı işe imza attınız. Ümit Erdim’i daha yakından tanıyabilir miyiz?

29 yaşındayım. İzmit’te doğdum, büyüdüm. 18 yaşımı doldurmadan ‘Hayat Bilgisi’ dizisinde rol almaya başladım. Ama onun öncesinde tiyatro geçmişim de vardı. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’ndaydım. Oranın tiyatro okulunda yetiştim. Bütün ergenlik dönemim tiyatroda geçti.

Çocukluğunuz nasıl geçti? Nasıl bir ailede büyüdünüz?

33 yıllık ilkokul öğretmeni bir anne ile işçi emeklisi bir babanın çocuğuyum. Üç kardeşiz, iki ağabeyim var. Güzel bir çocukluk geçirdim ama her çocuk gibi yaramazdım. Küçük ağabeyim ile aram hiç yoktu mesela. Ergenlik dönemime kadar ondan çok dayak yedim. Şimdi ise en iyi arkadaşım oldu.

Annem, babam ve büyük ağabeyim İzmit’te yaşıyorlar, küçük ağabeyim Gebze’de oturuyor. Bende fırsat buldukça gidiyorum yanlarına. Dağılmamış, birbirine bağlı bir aile yapımız var.

Eğitim hayatınızdan bahseder misiniz? Hangi okullarda okudunuz? 

Eğitim hayatım 50.Yıl İlkokulu’nda başladı. İlkokuldan sonra Anadolu Lisesi sınavına girdim ve Derince Anadolu Lisesi’ni kazandım. Ancak Lise 1’in birinci döneminden sonra oradan ayrılmak zorunda kaldım ve bir düz lise olan Atılım Lisesi’nde bitirdim liseyi. İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı’nı ikinci senemde bıraktım. Dolayısıyla tiyatroda bir eğitimim olduğu için okullu, diplomam olmadığı için de alaylı sayılıyorum.

Konservatuvarı bırakma sebebiniz neydi? İş yoğunluğundan dolayı mı bıraktınız?

O, iş yoğunluğu bahane edilerek bırakılacak bir şey değildi. Kendi isteğimle bıraktım. Dediğim gibi çocukluktan beri okulla aram hiç iyi olmadı.

Okul hayatını mı sevmiyordunuz?

Okulu sevmemek değil. Okulu aksine seviyordum ama dikkat bozukluğu, okulda duramama gibi sıkıntılarım vardı.

İlk girişte mi kazanmıştınız konservatuvarı?

Evet, ilk girişte kazandım. İkinci senemde bıraktım. Dolayısıyla şu an lise mezunuyum.

Şu an bir pişmanlık duyuyor musunuz? Üniversite okumayı düşünüyor musunuz?

Düşünmüyorum galiba. Bazen “Bir üniversite diplomam olsaydı” diyorum. Ama gelin görün ki bugüne kadar meslek hayatımda kimse bana “Diploman var mı?” diye sormadı. Bu yüzden çokta gerekmediği için bu düşüncemden vazgeçiyorum.

LİSEDE EN İYİ ARKADAŞIM RESİM ÖĞRETMENİMDİ

Eğitim hayatınızda unutamadığınız, sizde iz bırakan bir öğretmenleriniz var mıydı?

Unutamadığım iki tane öğretmenim var. Bunlardan biri, Derince Anadolu Lisesi’ndeki resim öğretmenim Füsun Hoca… Lisedeyken en iyi arkadaşım oydu.  Hem okul hem de okul dışında görüşürdük. Halen de kendisiyle görüşürüm. 

Bir diğeri de lisedeki tarih öğretmenim Orhan Hoca... Onunla da çok iyi anlaşırdık. Severdi beni, ben de onu severdim. Eğitim hayatım boyunca öğretmenlerimle bir problemim olmadı zaten hiç benim.

En sevdiğiniz dersler hangileriydi?

Tarihi severdim, zaten sözel öğrencisiydim. Kilolu olmama rağmen beden eğitimi dersiyle de aram iyiydi.

OYUNCU OLMAYA ÇOCUKKEN KARAR VERDİM

Oyunculuğa nasıl yöneldiniz?

Türkçe öğretmenim sayesinde oyunculuğa yöneldim. Biraz problemli bir öğrenciydim, disiplinsiz tavırlarım vardı. Derslerim de çok iyi değildi. Sadece okulun tiyatro faaliyetlerinde çok başarılıydım. Bu başarımı Türkçe öğretmenim fark etmiş ve annemi bir gün okula çağırıp “Bu çocuğu tiyatroya yönlendirin, dersleri çok kötü” demiş. Annem bu duruma çok seviniyor ve beni hemen Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nın tiyatro okuluna kaydediyor.

Tam olarak tiyatroya ilginiz hangi yaşlarda başladı?

İlk kez 13 yaşında tanıştım tiyatroyla. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu’nun sınavına girdim ve kazandım. Liseden üniversiteye kadar hep ordaydım. Birçok repertuar oyununda rol aldım. Mesela bir sezon boyunca Shakespeare’in ‘Bir Yaz Gecesi Rüyası’ isimli oyununun çocuk versiyonunda oynadım. Şu an başarılı bir şekilde mesleğimi yapabiliyorsam, tamamen orada atılan temeller sayesindedir. 

İlk kez sahneye çıktığınızda neler hissetmiştiniz?

İlk kez sahneye çıktığımda heyecanlanmıştım. Çok garip duyguydu benim için. Yüzlerce insanın aynı anda bana bakması ve o esnada bir şeyler yapmaya çalışmam, oldukça stresliydi. Ama bu durumu çabuk atlattım. Bunda çocuk yaşta bu deneyimi yaşamamın büyük etkisi var. Bu yaşımda sahneye çıkıyor olsaydım, herhalde çok fazla heyecanlanırdım. İyi ki erken yaşta sahne tozunu yutmuşum. Oyunculukta az da olsa başarılıysam, çocuk yaşta başlamam sayesindedir.

Oyuncu olamasaydınız hangi mesleği yapmak isterdiniz?

Oyuncu olmasaydım otomobillerle ilgili bir meslek yapardım.  O kadar çok seviyorum yani. Belki birinin makam şoförü olurdum.

PERRAN KUTMAN İLE ÇALIŞMAK BÜYÜK ŞANSTI

Tiyatrodan ekranlara geçişiniz nasıl oldu?

İzmit’ten bir arkadaşımın vasıtasıyla İstanbul’da bir ajansa kaydoldum. Sonrasında Hayat Bilgisi’ne dahil oldum ve bugünlere geldim.

Hayat Bilgisi’nden sonra hayatınızda neler değişti?  İnsanlar tarafından tanınıyor olmak nasıl bir duyguydu?

Benim için o hadise 10 hafta sürdü. 10. haftadan sonra bugünkü rutin hayatıma döndüm. İlk hafta tabii bir algılama süreci, bir şaşırma durumu oldu. “Sokakta yürürken hiç tanımadığım insanlar, neden yolumu kesip, benimle konuşuyorlar?” diyordum. Perran Kutman’ın desteğiyle anladım zamanla konuyu. Oyunculuğun profesyonel bir iş olduğunu anlattı bana.

Hayatınızda rol modelim dediğiniz, örnek aldığınız kişiler kimler?

Televizyon hayatına ilk ‘Hayat Bilgisi’dizisiyle adım attım. Ve bu kadar toy ve tecrübesizken Perran Kutman’ın yanına düşmek, benim için büyük bir şanstı. Sahne çekerken Perran Hanım öyle bir bakardı ki, gerçekten duvara da öyle baksa duvar bile dile gelirdi. Onunla 3,5 sene karşılıklı oynamak müthiş şeyler kattı bana. Her şeyden önce set disiplini, iş ortamı ne demek onları öğrendim.

Hayat Bilgisi’nden sonra da çok kıymetli sanatçılarla çalıştım. Selena’da Hakan Altıner ile, Cuma’ya Kalsa’da Haluk Bilginer ile çalıştım. Benzemez Kimse Sana’da Seyfi Dursunoğlu ile de bir mesaim oldu. Bu ustaların yanında hiçbir şey yapmasan da bir şey öğrenirsin zaten. O yüzden çok mutluyum. İnşallah tekrar onlarla çalışabilirim.

Bir dönem Pasaport yarışmasında sunuculuk yapmıştınız. Tekrardan sunuculuk yapmayı düşünüyor musunuz? Teklifler geliyor mu?

Evet, sunuculuk teklifleri geliyor. Birkaç program için teklif aldım. Hızlı karar verip, hata yapmak istemiyorum. Pasaport’taki enerjiyi yakalayabileceğim bir teklif gelirse kabul edeceğim.

BABAM İLE KARŞILIKLI OYNAMAK ÇOK ZORDU

Ailenizde sizden başka oyunculukla ilgilenen kişiler var mı?

Annem tiyatro yapmak istemiş ama yeteneksiz olduğu için almamışlar. Büyük ağabeyim Gölcük’te donanmada çalışıyor, küçük ağabeyim ise mühendis. Benden başka kimse oyunculukla ilgilenmedi yani... Ama babam bir bölüm Doksanlar’da oynadı. Küçük bir sahne çektik beraber anı olsun diye.

Babanızın oyunculuğunu nasıl buldunuz?

Babam gayet başarılıydı. Çok rahat bir şekilde gelip, sahneyi çekti. Babamın bu işi yapabileceğine inanıyordum zaten. İşin tuhaf tarafı ben yanında oynayamadım. Çünkü babamla oynama fikrine çok uzağım, babam bir oyuncu değil. Benim için oldukça zor geçen bir sahneydi.

OYUNCULUK YÜKSEK ÖZGÜVEN GEREKTİRİYOR

Oyunculukta eğitim şart mı?

Eğitim almadan da oyuncu olunur. Kişi eğer yetenekliyse oyuncu olur. Olmaz diye bir şey yok. İşte çok eğitir insanı. Bunu bana Haluk Bilginer söylemişti. Haluk Ağabey’le sette ilk tanıştığımda biraz gerildim. Çünkü okulu bırakan bir adamım. Onun yanında bu yüzden kasılmıştım, bana okulu sorar mı diye. Korktuğum çok geçmeden başıma geldi ve bana sordu. “Sen hangi okulu bitirdin?” dedi. Biraz kekeledim o an. “Bıraktım” dedim. Sonra bana şu sözleri söylemişti: “İş eğitir, çalıştıkça öğreneceksin. Bu yüzden çokta üzülme, takıma bu konuya. Sen çalışmaya devam et.” Bende öyle yapıyorum. Her yeni işte yeni şeyler öğreniyorum.

Bir oyuncu hangi özelliklere sahip olmalı? Oyuncu olmak isteyenlere tavsiyeleriniz neler olur?

Oyunculuk her şeyden önce yüksek özgüven gerektiriyor. Kendine güvensizliği çok kaldıran bir şey değil. Kendinle barışık olman lazım… Aynı zamanda hem kendin olup, hem de kendinden uzaklaşman gerekiyor. Bu yüzden de kendi duygularını ve insanların duygularını iyi bilmelisin. Daha önce tecrübe etmediğin ve asla tecrübe etmeyeceğin duyguları da tahlil etmek gerekiyor. Dolayısıyla kendini ve insanları tanımak, yüksek özgüven ve insanlarla ilişki kurabilmek önemli oyunculukta…

Boş zamanlarınızda neler yaparsınız? Neler izlersiniz?

Şu an bütün zamanımı motor sporlarına harcıyorum. Kalan zamanlarımda CrossFit sporu yapıyorum.

Film izlemem çok fazla. Sıkılırım çünkü. Hayatımda izlediğim film sayısı 30’dur. Film izlemeden de mesleğimi yapabiliyorum.

Ara ara üniversite söyleşilerine de gidiyorsunuz. Değil mi?

Evet. Üniversite söyleşilerinden çok keyif alıyorum. Üniversitelilerlebir arada olmak çok güzel. Bir kere çok gerçek bir şey. Gerçek insanlarla, gerçek şeyleri konuşuyorum. Bana sorulmayan şeyler soruluyor. Üniversite salonlarından çok düşünerek çıktığım  zamanlar oldu.

RALLİ YAPMAK İSTANBUL TRAFİĞİNE ÇIKMAKTAN DAHA GÜVENLİ

Ralli sporuna ilginiz  ne zaman ve nasıl başladı?

2002 yılından beri, yani yaklaşık 12 senedir ilgileniyorum ralliyle. Kocaeli ve Antalya rallisinin organizasyon kısmında arkadaşımla beraber gönüllü olarak çalışmaya başladık. Hakemlik, gözetmenlik yaptık. Ara sıra da arabaların peşinden koşturup seslerini dinlerdik. O zamandan bugüne devam eden bir hastalık ralli benim için.

Geçen sene itibariyle arabayı da kullanmaya başladım. Türkiye Ralli Şampiyonası’nı arabamla kovalıyorum. Tabii büyük başarılar beklenemez benden. Çünkü daha öğrenme aşamasındayım, tecrübe kazanıyorum. Şu an için başarılı olup olmamakta umrumda değil. Çocukluk hayalimi yapıyorum, o heyecanı yaşıyorum. Benim için de asıl önemli olan bu.

İlk kez sahneye çıktığımda heyecanlanmıştım. Çok garip duyguydu benim için. Yüzlerce insanın aynı anda bana bakması ve o esnada bir şeyler yapmaya çalışmam oldukça stresliydi. Ama bu durumu çabuk atlattım. Bunda çocuk yaşta bu deneyimi yaşamamın büyük etkisi var. Bu yaşımda sahneye çıkıyor olsaydım, herhalde çok fazla heyecanlanırdım. İyi ki erken yaşta sahne tozunu yutmuşum.

Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş Sistemi (TEOG) kapsamında yapılan birinci dönem ortak sınavların sonuçları geçtiğimiz Cuma günü açıklandı. New York Üniversitesi Öğretim Üyesi Eğitim ve İstatistik Uzmanı Doç. Dr. Selçuk Şirin, TEOG’u, Türkiye eğitim sistemini ve eksikliklerini anlattı.

Taraf Gazetesi'nden Sümeyra Tansel'in sorularını yanıtlayan Şirin, "Merkezi bir sınavın kaldırılması için nasıl bir ön çalışma yapılması gerekir ? Bizde bu süreç nasıl oldu? sorularına şu yanıtı verdi:

Her ülkede bizdeki gibi öyle günde bir milyon insanın girdiği bir sınav yok. Mesela Amerika’da yok. Oradaki merkezi sınavın amacı öğrenci ölçmek değil. Öğretmeni ve okulu değerlendirmek. Örneğin New York’ta öğrencilerin sınavdan aldıkları puanların ortalamaları, eyaletteki diğer okullarla karşılaştırılıyor. Ve en düşük puanı alan 30- 40 okula “Bu öğrencileri eğitemiyorsunuz. Dolayısıyla yeniden başlayalım” deniyor.

“Yeniden başlayalım” deyince ne oluyor?

3 Okul kapatılıyor. Yeni bir kadro göreve geliyor. Öğrenciler başka okullara dağıtılıyor, o okul bitmiş oluyor. Bir anlamda öğretmenler cezalandırılıyor.Peki öğrenciler için hiçbir sınav yok mu? Var. Ama bütün Amerika’da değil, sınavlar eyalet eyalet değişiyor. Bu sınavların bizden farkı ise uygulama odaklı olmaları. Öğrenciler sınav tekniğini öğrenmek için orada da kursa gidiyor ama yalnızca iki haftalık kurslar bunlar. Çünkü sınavlar ezber odaklı değil. Üstelik bir üst eğitim kurumuna geçiş için sınavlar tek kriter değil. Kriterlerden sadece bir tanesi. Bizde ise tek kriter. Yani çocuğun bilimsel çalışmalarının, içinde bulunduğu toplumsal hareketlerin hiçbir katkısı yok.

Liseye girişte merkezi sınav sistemi uygulayan başka bir ülke var mı?

Belki doğuda vardır ama Avrupa’da ve Amerika’da liseye girişte uygulanan merkezi bir sınav yok. Okulların kendi eleme sistemleri var. Ve bu eleme sistemlerinde asla ve asla tek kriter okuldaki başarı değil. Bizim konuşmamız gereken şey seçme değil, seçme sisteminin kriterinin ne olacağı. Sadece sınav mı, sınav artı başka değerlendirme kriterleri mi? Toplumsal sorumluluk projelerine katılım bir kriter olabilir mi? Ya da mesela çocuk çok iyi ressamdır, TÜBİTAK’tan proje başarı ödülü almıştır. Bizde böyle bir sistem deneniyor ama yeterli değil. Bizim eğitimdeki temel sıkıntımız, eğitime ait sorunlarımızın hiçbirinin eğitimden kaynaklanmıyor olması.

Neden kaynaklanıyor?

Merkezi otorite. Ankara’nın her şeye karar verecek konumda olması ve kendini öyle görmesi, yasal olarak da sistemin buna göre kurulmuş olması. Yani Ankara’da bir kişi bir sabah kalkıyor ve “Bundan sonra TEOG olacak” diyor. Bütün bu reformlar kararlaştırılırken bir ön hazırlık, fizibilite çalışması yok. TÜSİAD için “Veriye dayalı eğitim reformu” başlıklı bir rapor hazırlamıştık. 13 tane maddesi vardı. Birinci maddesi ise eğitimde reform yapma yöntemini değiştirmemiz gerektiğiydi.

Reform yapma yönteminde neyi değiştirmeliyiz?

Eğitimdeki değişiklikler hiçbir veriye dayanmadan tamamen ideolojik ya da günübirlik gerekçelerle yapılıyor. Eğitimin sürekli değiştirilmesi çok doğal çünkü insan değişiyor, değişen insana uygun eğitim ortamları sunmamız lazım. Fakat doğru olmayan bu değişikliklerin hiçbirinin veriye dayanmıyor olması.

Veriye dayalı reform derken neyi kastediyorsunuz?

Belirli aşamaları var. Önce tartışma ortamı olacak, yani toplumun farklı kesimlerinden fikir alacaksınız. Ve bu fikirlerin pilot uygulamasının yapılması lazım. Türkiye’de eskiden yapılıyordu. Şu an Türkiye’de çocuklarımız kobay olarak kullanılıyor. İşte 5,5 yaş skandalı yaşandı biliyorsunuz.

Okul öncesi eğitimde yapılan reformdan bahsediyorsunuz…

Evet. Bir yanlış hesaplamadan dolayı çocukları okula erken başlattılar. Göndermeyen ebeveynler rencide edildi. Ondan sonra ne oldu. Eski sisteme geri dönüldü. Ve o aradaki bir sınıf; öğretmen başına öğrenci sayısı anlamında müthiş dezavantajlı bir sınıf oldu. Şimdi yıllar itibariyle bunun daha çok etkisini göreceğiz. O sene okula başlayan birinci sınıf öğrencileriyle bir sürü sorun yaşayacağız. Bunlar ortaokula gelince de sorun olacak liseye gelince de.

Nasıl bir sınav uygulanmalı Türkiye’de?

Amerika’yı yeniden keşfetmemize gerek yok. Dünya’daki en iyi uygulamalara bakmak lazım. Dünya’da PISA (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı) ve TIMSS (Uluslararası Eğitim Başarılarını Değerlendirme Kuruluşu) diye iki uluslararası test var. Bu iki teste bakarak Türkiye’deki eğitim sistemini dünya eğitim sistemleriyle karşılaştırabilirsiniz. İkisi de ekonomik kalkınma kuruluşları tarafından yapılıyor.

Nedir PISA sınavı?

PISA, sadece çoktan seçmeli değil, açık uçlu soruların da yer aldığı bir sınav. Bu sınavı diğerlerinden ayıran özellik: uygulamalı sorular. Örneğin size bir harita veriyor ve diyor ki “Bu harita da şuradan, şuraya gitmenin en kısa yolunu göster” Yani matematiği biliyor musun değil, matematiği bir soruyu çözerken kullanabiliyor musun? Tamamen bilginin kullanımına yönelik bir test. Eleştirel düşünceyi, problem çözmeyi ve yaratıcılığı ölçüyor. Bunların hiçbiri bizde ölçülmüyor. Nerden biliyoruz çünkü bizim çocuklar PISA’ya girince sonuç ortaya çıkıyor. Bizim çocuklar tökezliyor sınavda.

PISA’dan aldığımız sonuç ne?

Son 12 yıldır yapılan 4 PISA testinin hiçbirinde ilk 40’ta yokuz. 65 ülke giriyor bu sınava bunların 33 tanesi OECD ülkesi, biz ise 46. sıradayız. OECD ülkeleri arasında ise sonuncuyuz. Çünkü bizim eğitim sistemimiz ezbere dayalı. Oysa öğrencilerimiz öğrendikleri hiçbir şeyi yarın hatırlamayacak. Hatırlasalar da bu bilgilerin çoğu işlerine yaramayacak. Çünkü 3- 4 yılda bir bilgi değişiyor. Yani sekizinci sınıf çocuğu 11’e geldiğinde burada öğrendiği çoğu bilgi işlevsiz olacak. Dolayısıyla bizim bu çocuklara bilgiyi değil, bilgiye ulaşmayı ve kullanmayı öğretmemiz lazım. Sınavların da bunu ölçmesi lazım çünkü sınav neyi ölçerse eğitim sistemi de kendisini ona göre organize ediyor.

Sınavlar nasıl şekillendiriyor eğitim sistemini?

Eğer sınavda yaratıcılığı, problem çözmeyi ölçerseniz sistem de ona göre değişir. OECD, PISA’yı Milli Eğitim Bakanlığı aracılığıyla yapıyor. Dolayısıyla PISA sınavları resmi verilerdir. PISA’nın problem çözme testine göre Türkiye’nin sadece yüzde 2,2’sinin en üst düzeyde problem çözme becerisi var. Şimdi yüzde 2,2’si problem çözüyor, yüzde 98’i problem üretiyor.

Problem çözmeyi bilmiyoruz yani…

Evet. Bu test insanların normal hayatta karşılaştıkları problemlere çözümler üretip üretmediğini soruyor. Haritayla, yol bulmayla ilgili sorular var. Bu testte başarılı olan ülkelerde inovasyon (yenilikçilik) yükseliyor. Yeni ekonomi ise yaratıcılığa, problem çözmeye, inovasyona dayanıyor. 2Ya dışarıda üretilenleri burada yapacaksınız ki o zaman da zengin olamıyorsunuz. Ya da yeni bir şey yapacaksınız. Bu da inovasyon, patent demek. Bizim eğitim sistemi yeni ekonomide ihtiyaç olan becerileri çocuklara kazandırmıyor.

PISA’nın yöntemi neden uygulanmıyor bizde?

Bizim sorunumuz eğitim sorunu değil. Türkiye’nin yönetim sorunu. İstanbul’daki bir parkın nereye olacağına Ankara karar veriyorsa herhalde testin nasıl olacağına da biz karar vermeyeceğiz. Daron Acemoğlu’nun “Ulusların Düşüşü” diye bir kitabı var. Orada tarih boyunca bazı ülkelerin zenginlik ve fakirlik nedenleri anlatılıyor. Kitapta bunları açıklayan bir mekanizma var o da “inclusive institutions” yani toplumdaki farklı fikirlere, toplumsal yönetime kurumlarla, hukukla katılma olanağı veren demokrasi.

Türkiye’de durum nasıl?

Bizde farklı fikir, tartışma deyince hoşlanılmıyor. Oysa şu inovasyon ekonomisinde “düzen, nizam” diyen bir sistemin yaşama şansı yok. Şimdi adam WhatsApp diye bir şey çıkarıyor, 53 kişi çalışıyor, 5 yıllık bir şirket ama 19 milyar dolar. 19 milyar dolar deyince Tüpraş, Türk Hava Yolları, Petrol Ofisi, Türk Telekom dördünü yan yana koy bunların hepsi bir WhatsApp etmiyor. İşte bunu düşünmek lazım. Nasdaq mesela…İleri teknoloji şirketlerinin alınıp satıldığı bir borsa. Sadece New York’ta var.Türkiye’nin ise Nasdaq’a kayıtlı bir tane şirketi yok.

Yakın coğrafyamızdaki ülkelerin var mı?

Yunanistan’ın 17, İsrail’in 70 şirketi var. Nasıl oluyor? Çünkü orada farklı fikirlerin yarışmasına, insanların tahayyül etmesine ödül veren bir eğitim sistemi var.

Ak Parti’nin iktidarı süresince eğitimde nasıl bir yol alındı?

Zaman zaman doğru şeyler oldu. Mesela Nimet Baş döneminde MEB’de okul öncesiyle ilgili ciddi atılımlar yapıldı. Sonra yeni bakan geldi topyekün silindi o reform girişimi. Dünyada eğitimle uğraşan herhangi bir uzmana sorun; çocuklar okul öncesinde bir ya da iki yıl çok kaliteli eğitim aldıkları takdirde lisede çok kaliteli eğitim vermenize gerek yok. Onlar zaten başarılı olurlar. Hatta Heckman isimli bir ekonomist, Nobel ödülü almıştır bu analizden dolayı. Okul öncesi eğitime yatırım yaptığınız zaman her 1 dolarlık yatırım 7 dolar olarak topluma geri döner. Geri dönüşü en yüksek yatırımdır.

Okul öncesi eğitime katılımda Avrupa’da nerdeyiz?

Yüzde 30’la son sırada. Bizim bir üstümüzdeki ülkenin katılımı yüzde 80’in üstünde. Okul öncesi eğitim almış biriyle diğeri arasında PISA’da 60 puanlık fark var. Bu 1,5 yıllık öğrenme demek. Yani okul öncesine giden ve gitmeyen öğrenciyi 15 yaşında lisede ölçtüğünüzde aralarında 1,5 yıllık bir öğrenme farkı olduğu görülüyor. Çok ciddi bir fark. Türkiye’de herkes kaliteli bir şekilde okul öncesine gitse, biz OECD ortalamasına geliyoruz. Yani PISA sıralamasında 46’dan belki 25- 28’inci sıraya geleceğiz. Hatta Amerika’yı yakalayacağız. Türkiye’nin geleceğine yapılacak en büyük katkı bu.

MEB Temel Eğitim Genel Müdürü Funda Kocabıyık, mevcut istatistiki rakamlara göre 5 yaşta tüm çocukları okullaştırabilmek için yaklaşık 15 bin okul öncesi öğretmene ihtiyaç olduğunu belirtti.

MEB ve UNICEF işbirliğinde yürütülen “25 TL Bağış Kampanyası” ile ekonomik nedenlerle okul öncesi eğitimden yararlanamayan çocuklara yılda 300 TL bağış yapılarak okula kazandırılması amaçlanıyor. Kampanya ile bugüne kadar yaklaşık 12 bin çocuğun okullaşmasının sağlandığını vurgulayan MEB Temel Eğitim Genel Müdürü Funda Kocabıyık, “Kampanya 2014-2015 eğitim öğretim yılında da devam edecek olup ilk etapta 3 bin 350 çocuğa destek verilerek okul öncesi eğitim kurumlarına devamları sağlanacak” dedi.

Ülkemizde okul öncesi eğitim veren kaç tane okul var? Okul öncesi eğitimde okullaşma oranlarını artırmak için ne gibi çalışmalar yürütüyor ve neler planlıyorsunuz?

Bugün itibari ile resmi anaokulu sayımız 2 bin 087’dir. Yine 2013-2014 eğitim öğretim yılı verilerine göre resmi ve özel olmak üzere 26 bin 698 eğitim kurumunda toplam 63 bin 327 öğretmenle 63 bin 273 şubede okul öncesi eğitimi verilmektedir.

Okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılması ve okullaşma oranlarının artırılması için Genel Müdürlüğümüzce değişik konu ve alanlarda çalışmalar ve projeler yürütülmektedir. Yapılan çalışmalarda sadece okullaşma oranlarının artırılması hedeflenmemekte, nicel gelişmelere paralel olarak bu alanda sunulan eğitimin niteliğini artırıcı faaliyetler de yapılmaktadır. 

Hizmet sunumu için MEB’in öncülüğünde yerel düzeyde protokoller yolu ile işbirlikleri oluşturularak, (kamu kuruluşları, STK’lar, belediyeler, valilikler ve bu kurumlara bağlı kuruluşlar arasında), çocukların kolaylıkla ulaşabileceği (mahalle bazlı) yerel kuruluşlara ait atıl durumda bulunan fiziksel mekanlar düşük maliyetler ile onarılıp donatımları yapılarak okul öncesi eğitime kazandırılmaktadır. Bu amaçla 10 ayrı model olarak Toplum Temelli Erken Çocukluk Hizmetleri geliştirilmiştir. Bu yolla 10 ilde yapılan çalışmalarda bugüne kadar 3 bin’den fazla dezavantajlı çocuğa ulaşılmış ücretsiz eğitim verilmesi sağlanmıştır.

0-66 aylık çocuklara yönelik eğitim programları güncellenmiş ve ilgili materyaller hazırlanarak ülke genelinde uygulanmaya başlanmıştır.

Erken çocukluk eğitim hizmeti veren tüm kurumları kapsayacak biçimde kalite standartları geliştirilmiştir.

E-okul tabanlı geliştirilen yeni bir yazılımla Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olmayan erken çocukluk eğitim hizmeti veren her kurumdaki çocukların da e-okul sistemine kaydolması sağlanmıştır. Bu sayede erken çocukluk eğitimi alan her bireyin bilgilerinin elektronik ortamda tutulması, nakillerin elektronik ortamda gerçekleştirilmesi, sağlıklı istatistiki verilere ulaşılabilmesi ve gerçekçi planlamalar yapılabilmesi mümkün olacaktır.

Okul öncesi çocuklarının sosyal becerilerine destek olmak amacıyla Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ve üniversitelerle yapılan işbirliği sonucu Okul Öncesi Eğitimde Sosyal Beceri Destek Projesi ülke genelinde yaygınlaştırılmaya devam etmektedir.

Erken çocukluk eğitiminde bilgi ve iletişim teknolojilerinin, çocukların bilişsel ve sosyal gelişiminde etkin bir şekilde kullanılmasının yaygınlaştırması için “Erken Öğrenme Programı” uygulanmaktadır.

Okul öncesi eğitim kurumlarında kullanılan temel donatım malzemelerinin sağlık, güvenlik, kullanışlılık ve yaş grubunun kullanımına uygunluğu konularındaki asgari standartları, çocukların gelişimsel özellikleri dikkate alınarak  belirlenmiş ve  uygulamaya konulmuştur.

MEB ve UNICEF işbirliğinde yürütülen “25 TL Bağış Kampanyası” ile özellikle sırf ekonomik nedenlerle okul öncesi eğitimden yararlanamayan çocuklara yılda 300 TL bağış yapılarak okula kazandırılması amaçlanmıştır.  Kampanya ile  bugüne kadar yaklaşık 12 bin  çocuğumuzun okullaşması sağlanmıştır.  Kampanya 2014-2015 eğitim öğretim yılında da devam edecek olup ilk etapta 3 bin 350 çocuğa destek verilerek okul öncesi eğitim kurumları devamları sağlanacaktır.

Fiziki alt yapının artırılması için değişik sivil toplum kuruluşları ile okul yapımı ve donatımına yönelik protokoller devam etmektedir.  Çocukların maddi ve manevi bütünlüklerinin okul ortamındaki fiziksel çevreden kaynaklı nedenlerle zarar görmesinin önüne geçilmesi amacıyla da tüm kurumlarımızı kapsayacak Fiziksel Güvenlik Kontrol Listelerinin hazırlanması çalışmaları devam etmektedir.

Özellikle okul öncesi eğitime erişimin düşük olduğu yörelerde çocuklarımızın hayata eşit fırsatlarla başlayabilmeleri için kaliteli bir okul öncesi eğitim olanağı sağlanması amacıyla farklı projelerimiz devam etmektedir.

4+4+4 OKUL ÖNCESİ EĞİTİMİN YAYGINLAŞMASINI SAĞLADI

2012-2013 eğitim öğretim yılından itibaren hayata geçirilen 4+4+4 sistemi okul öncesi eğitimi nasıl etkiledi?

Zorunlu 12 yıllık eğitim sisteminden önce çocuklar ilkokula 69 aydan itibaren başlarken 6287 sayılı Kanunun  uygulanmasına yönelik olarak “İlkokulların birinci sınıfına, kayıtların yapıldığı yılın eylül ayı sonu itibarıyla 66 ayını dolduran çocukların kaydı yapılır. Gelişim yönünden ilkokula hazır olduğu anlaşılan 60-66 ay arası çocuklardan, velisinin yazılı isteği bulunanlar da ilkokul birinci sınıfa kaydedilir. Okul müdürlükleri, yaşça kayıt hakkını elde eden çocuklardan 66, 67 ve 68 aylık olanları, velisinin vereceği dilekçe ile; 69, 70 ve 71 aylık olanları ise, ilkokula başlamaya hazır olmadıklarını belgeleyen sağlık raporu ile okul öncesi eğitime yönlendirebilir veya kayıtlarını bir yıl erteleyebilir.” şeklinde yönetmelik değişikliği yapılmış ve gelişim yönünden ilkokula hazır olan 60 ayını dolduran çocukların da ilkokula başlamalarına imkan tanınmıştır.  Okula başlama yaşının öne çekilmesi ve isteğe bağlı olması okula başlamada tek ölçüt olarak gözüken takvimsel yaşın önüne geçmiş, çocukların okula hazır bulunuşluk durumlarına göre yönlendirilmesine imkân sağlanmıştır. Bunun yanında üstün yetenekli öğrencilere fırsat verme, günümüzdeki sosyal, kültürel ve teknolojik gelişmelerin çocuklarda zihinsel gelişimi hızlandırması, çevresel uyarcıların ve gelişimsel desteklerin fazlalığı bunların çocukların okula hazır bulunuşluk durumu üzerindeki olumlu etkilerinin değerlendirmesine imkân sağlamıştır.

Bu değişikliklerin kamuoyunda uzun süre tartışılması ve erken çocukluk eğitiminin öneminin vurgulanması ailelerde bir farkındalık oluşturmuştur. Bu farkındalık okullaşma oranlarına olumlu yansımış ve 2010-2011 yılında 4- 5 yaş grubunda %43 olan okullaşma oranı, birinci sınıfa başlama yaşı erkene alınmasına ve bu yaş grubundaki on binlerce çocuğun birinci sınıfa başlamasına rağmen 2012-2013 yılında %44’e yükselmiştir. 5 yaş grubunda ise 2012-2013 yılında %64,47 okullaşma oranı 2013-2014 eğitim öğretim yılında %70,56 olarak gerçekleşmiştir. Bu veriler ışığında kamuoyunda 4+4+4 olarak bilinen yeni eğitim sistemi, okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılmasına ve daha erken yaşlardaki çocukların da bu eğitimden yeteri kadar faydalanmasına imkan vermiştir.

Okul öncesi eğitimde öğretmen açığı var mı? Ayrıca okul öncesi eğitimde görev yapan öğretmenler için düzenlediğiniz hizmet içi eğitimlerden bahsedebilir misiniz?

Okul öncesi eğitimdeki ihtiyaçlar dikkate alınarak Bakanlığımızca bir branştan tek seferde en fazla öğretmen alımı okul öncesi branşında yapılmıştır. Ülkemizde başka branşlarda olduğu gibi okul öncesi alanında da öğretmen açığı bulunmaktadır.  Her öğretmen alımında bu alana daha fazla kontenjan ayrılması için gerekli özen gösterilmektedir. Mevcut istatistiki rakamlara göre 5 yaşta tüm çocukları okullaştırabilmek için yaklaşık 15 bin okul öncesi öğretmene ihtiyaç olduğu düşünülmektedir. Unutulmamalıdır ki okullaşamamış olan 5 yaş grubu çocukların yaklaşık %10 civarı da köylerde yaşamaktadır. Her köyde bir veya birkaç çocuğun yaşıyor olması, bunları taşımanın da mevcut mevzuat ve yaş grubunun hassasiyeti nedeniyle mümkün olmaması da ayrı bir sorun olarak durmaktadır.

Genel Müdürlük olarak her yıl planlı biçimde hizmet içi eğitim faaliyetleri gerçekleştirmekteyiz.  Bu faaliyetlerle özellikle öğretmen ve yöneticilerimizi kendi alanlarındaki yeni gelişmeler konusunda bilgilendirmekte, onların deyimlerini paylaşmalarına imkan sağlanmaktadır. 2013 yılı içinde okul öncesi alanında özellikle revize edilen programların tanıtımı ağırlıklı olmak üzere toplam 23 bin 398 öğretmen ve yönetici merkezi ve yerel hizmet içi faaliyetlere katılma fırsatı yakalamıştır. Önümüzdeki yıllarda da değişik konularda bu faaliyetlerin düzenlenmesine devam edilecektir.

Okul öncesi eğitim neden gereklidir? Çocukların gelişimine ne gibi katkıları var?

Alandaki tüm araştırmacılar için çocuğun yüksek öğrenme potansiyeline sahip olduğu bir dönem olarak görülen Okul Öncesi Eğitim döneminde çocuklar, uygun fiziksel ve sosyal çevre koşullarında ve sağlıklı etkileşim ortamında, daha hızlı ve başarılı bir gelişim göstermektedir. Okul öncesi eğitim hizmetlerinden faydalanan çocuklar sosyal kurallar ve normlara karşı daha uyumlu bir tutum benimserken, arkadaş ilişkilerinde de daha başarılı olmaktadır. Aslında denilebilir ki bu dönem Geleceğin Provasıdır ve bireyin geleceğini de bu dönemde çocuğa verilenler ve verilmeyenler belirlemektedir. Bu bilinç ve sorumluluk anlayışı ile ülkemizin tüm çocuklarının hayata eşit şartlarda hazırlanması çabamız, hız kesmeden devam etmektedir.

Çevresel etkiler gelişimi olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilir. Çocuklarımızın sağlıklı bir gelişime sahip olabilmesi için okul öncesi dönem boyunca sağlıklı beslenmesi, zengin uyarıcı bir çevre içinde bulunması ve onlara yeni öğrenme fırsatlarının sunulması gerekir. Çevre, uyaranlar bakımından ne kadar zengin olursa, çocuk da o kadar hızlı gelişir ve öğrenir. Bu durumda biz yetişkinlerin sorumluluğu çok büyüktür. Çünkü bizim yaptıklarımız sonucunda; çocuklarımızın gelişimi, öğrenmeye karşı tutumları ve dolayısıyla tüm hayatı etkilenecek,  en nihayetinde yetişen bu nesil ülkemizin geleceğine yön verecektir.

Veliler okul öncesi eğitim kurumunu seçerken hangi kriterlere dikkat etmelidirler?

Okul seçiminde öncelikli olarak çocuğun gelişimsel durumuna en uygun olan grupların yer aldığı okulun seçilmesi önemlidir. Bunun yanında genel olarak okul seçiminde aşağıdaki kriterlere bakılması çocuğun büyüme ve de gelişmesinde büyük yarar sağlayacaktır.

•             Okulun eve yakın olması,

•             Okulun fiziki koşullarının öğrencinin gelişim özelliklerine uygun olması,

•             Çocuklar tarafından kullanılan donatım malzemeleri ve eğitim materyallerinin onların sağlık ve güvenliklerini riske atmayacak kriterleri barındırması,

•             Çocukların beslenme ve bakım ihtiyaçlarının sağlıklı bir biçimde karşılanabilir olması,

•             Okulun çocukların güvenle oyun oynayıp, hareket edebilecekleri türden oyun alanlarına ve bahçeye sahip olması,

•             Bakanlığımızın geliştirerek uygulamaya koyduğu programların yaş gruplarında ve de veli eğitimlerinde etkin olarak kullanılıyor olması,

Bunlara ek olarak özellikle özel kurumlarda yeterli sayıda personelin istihdam edilmesi ve personelin okul öncesi eğitim alanında eğitim görmüş olması büyük bir gerekliliktir.

3-4 YAŞ GRUBUNDA OKULLAŞMA ORANININ OECD ORTALAMASI % 68,5

Dünyada okul öncesi eğitim alanındaki gelişmeler hakkında bilgi verir misiniz?

Dünyanın birçok ülkesinde zorunlu eğitim altı yaşında başlamaktadır. Okul öncesi eğitim genellikle 3-6 (36-72 ay) yaşlar arasında, ilköğretime bağlı ya da bağımsız kurumlarda isteğe bağlı olarak verilmektedir. Ancak zorunlu eğitimin öncesindeki bir yılın, ilköğretim ile birlikte ele alınması eğilimi yaygındır. Kurumsal temelli okul öncesi eğitim devlet, belediyeler, özel sektör eliyle yürütülmektedir. Okul öncesi dönemde (0-6 yaş) yaşlar arasında büyük gelişimsel farklılıklar bulunmaktadır. Bu nedenle eğitim uygulamaları genellikle 0-3 (0-36 ay) yaşlar arasında bakım ve aile destekli modellerle, 3-6 (36-72 ay) yaşlar arasında kurumsal temelli modellerle yürütülmektedir. Bu yapı, devlete bağlı okul öncesi eğitim kurumlarının Eğitim Bakanlığı ve/veya Sağlık Bakanlığı tarafından yönetilmesine yol açmaktadır.

OECD ülkelerinin yarısından fazlasında 3-4 yaş grubundaki çocukların % 70’inden fazlası okul öncesi eğitime devam etmektedir. Bu yaş grubundaki okullaşma oranının OECD ülkeleri ortalaması % 68,5; AB (19) ülkeleri ortalaması ise % 75,9’ dur. Üç yaşın okul öncesi için artık evrensel bir alt sınır olduğu görülmektedir.

OECD ülkelerinin hemen hemen tümünde 5 ve 6 yaşlarda tam okullaşmanın sağlandığı görülmektedir.

3-4 yaş grubunda okullaşma oranı; Belçika, Danimarka, Fransa, İzlanda, İtalya, Yeni Zelanda, İspanya, İngiltere ve Estonya’da % 90’ın üzerindedir.

15 bin okul öncesi öğretmene ihtiyaç olduğu düşünülmektedir

Ülkemizde başka branşlarda olduğu gibi okul öncesi alanında da öğretmen açığı bulunmaktadır. Her öğretmen alımında bu alana daha fazla kontenjan ayrılması için gerekli özen gösterilmektedir. Mevcut istatistiki rakamlara göre 5 yaşta tüm çocukları okullaştırabilmek için yaklaşık 15 bin okul öncesi öğretmene ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.