Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı 

İçinde bulunduğumuz üçüncü milenyumun yıllarında, dünya her zamankinden daha hızlı bir değişim geçirmektedir. Bir yandan teknolojinin hayatımıza getirdiği kolaylıklar ve değişimin olumlu etkileri, diğer yandan toplumun hemen hemen her kesiminin ruhsal durumunu tehdit eden krizler adeta iç içe yaşanmaktadır. Çocuklar, ergenler ve yetişkinler kişisel, aile, eğitim, kariyer ve sosyal alanda başarılı olmak için bir birbirleriye yarışırken diğer yandan gelişimlerini olumsuz etkileyen durumlarla sürekli olarak karşı karşıya kalmaktadırlar. Çeşitli küresel, bölgesel ve kültürel konular her yaştan bireyin yaşamını önemli oranda etkilemektedir.

Küreselleşme, ekonominin yapısal değişimi, iklimin değişimi, değişen aile yapısı, çok kültürlülük gibi alanlarda meydana gelen çarpıcı değişimler, etkisini birey ve grupların sosyal ve psikolojik yaşamlarında da hissettirmektedir.

Psikolojik danışmanlar bu gibi zorluklarla yüz yüze gelen birey ya da gruplara yardım etmede önemli bir yere sahiptir. İçinde bulunduğumuz 21.Yüzyılda, toplumsal ihtiyaçlar ve bireysel gereksinimler psikolojik desteğe ve psikolojik danışmanlara belki de her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyma noktasındadırlar.

Bu nedenle ülkemizde okul psikolojik danışma hizmetlerinin geçmişini ve bugününü anlamaya çalışmak kadar geleceğini de okumaya çalışmak önemli görünmektedir.
Türk Eğitim Sisteminin genel amaçlan çerçevesinde eğitimde rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri temelde; öğrencilerin kendilerini gerçekleştirmelerine, eğitim sürecinden yetenek ve özelliklerine göre en üst düzeyde yararlanmalarına ve gizilgüçlerini en uygun şekilde kullanmalarına ve geliştirmelerine yönelik bir hizmet olarak kendine yer bulmuştur.
Okullarda öğrencilere yönelik olarak düzenlenen her türlü rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri de bu amaçlar doğrultusunda bütünleştirilerek verilmektedir. Bu bağlamda;

• Her öğrenciye, kendine özgü yetenek, ilgi, meslekî değer, başarı ve motivasyonu oranında eğitim-öğretim uygulamalarıyla uyum sağlaması, özelliklerine ve gelişimine uygun programlara yönelmesi için Eğitsel Rehberlik hizmeti;
• Eğitim sürecinde her öğrenciye; meslekî tercih yapması, kendine uygun mesleğe yönelmesi, iş yaşamına ve mesleğe hazırlanması için gerekli rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri kapsamında Meslekî Rehberlik hizmeti;
• Öğrencinin bireysel ve sosyal gelişimini desteklemek, duygusal sorunlarında yardımcı olmak üzere psikolojik danışmaya ağırlıklı rehberlik ve psikolojik danışma hizmeti;
• Eğitsel, meslekî ve bireysel rehberlik hizmetlerinin sistemli, sağlıklı ve öğrencinin özellik ve gereksinimlerine uygun şekilde verilebilmesi için bireyi tanımaya yönelik rehberlik ve psikolojik danışma hizmeti;
• Eğitsel ve mesleki rehberlik ile öğrencilerin bireysel ve sosyal gelişimlerine yönelik olarak da grupla rehberlik etkinlikleri düzenlenmektedir.

1960 lı yıllardan bu güne eğitimiz sistemimiz içerisinde kendisine yer bulan PDR hizmetleri ve psikolojik danışmanlar,  okul yönetiminden, öğretmene, öğrencisinden velisine sistemin tüm paydaşlarına destek veren bir alan uzmanına dönüşmüştür.

Zaman zaman kimlik sorunu yaşamış, zaman zaman yöneticiler ve öğretmenler tarafından kabul edilmemiş hatta red edilmiş olmasına rağmen zamanın ve ihtiyaçların çeşitlenmesi ile uzmanlık alanına ilişkin duyulan ihtiyaçlar PDR mezunu Psikolojik Danışmanların mevcut ve olası sorunların çözümünde varlıklarını kabul ettirmesinde oldukça etkin olmuştur.

Bugün hızla değişen toplumsal dinamikler okul ortamlarında mevcut bireysel ya da kitlesel sorun çeşitliliğini artırmaktadır. Kriz yönetimleri, cinsel istismar, şiddet, öz kıyım ya da bağımlılık türü problemlerin hem toplumsal hayatta hem de okul ortamlarında giderek artması okullarda PDR hizmetlerinin önemini artırmakta ve psikolojik danışman olarak hizmet ağımızı genişletmektedir.
Bu çerçevede alan uzmanlarına ve uzmanların mesleki yetkinliklerinin kullanımına ihtiyaç artarken Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Genel Müdürlüğü’nün, Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliğini yeniden yazdığı bilgisi kamuoyu ile paylaşılmıştır.

Okul Sistemini Ve Okul Psikolojik Destek Hizmetlerinin Temelden Sarsacak Olan Bu Yönetmelik Değişikliğinin Düşünülmesi Bile Milli Eğitim Sisteminin Temel Yapı Taşının Çökmesi Demektir.

Mesleğimizin ilerletilerek geleceğe taşınması için zaman zaman yönetmelik değişimleri gerekebilir, ancak bu değişikliklerin ilgili dernek ve üniversite birimlerinin uzmanlık görüşlerinin, alanda çalışan uygulamacıların deneyim birikiminin ve ilgili tüm toplum kesimlerinin geribildirimlerinin katkısıyla, yani katılımla yapılması esastır. Üzülerek görüyoruz ki Yönetmelik değişiminde böyle bir yol izlenmemiştir. Yeni yönetmelik çalışmasıyla ilgili herhangi gerek derneğimiz gerek sahada çalışan psikolojik danışmanlar ve gerekse alan akademisyenlerinin bir katkısı istenmemiştir.

Eğitim sistemimizin temel unsurlarından olan Okullarda Öğrenci Kişilik Hizmetleri kapsamındaki Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin bilimsel  temelleri ve aşağıdaki ilkeleri korunmalıdır:

• Gizlilik
• Gönüllülük
• Güven ilişkisi
• Demokratik insancıl anlayış
• Bireysellik
• Hizmetteçin gerekli olan eşitlik anlayışı.

Rehberlik ve Psikolojik Danışma, Öğretmenlik, Özel Eğitim ve Sosyal Çalışma alanları ayrı bilim alanlarıdır ve ayrı eğitimleri vardır. Bu nedenle, yeni yönetmeliklerde bu alan uzmanlığını özellikle görevler açısından ayrıştıran değişimler yapılmalıdır. Eğitim ortamında çalışan öğretmen, yönetici ve psikolojik danışmanın eşit çalışma süresiyle yükümlü olması, ancak görevler arasında geçirimlilik olmaması gereklidir.

Örneğin, okul psikolojik danışmanın kimlik karmaşasına yol açan “rehber öğretmen” sıfatı bırakılmalıdır. Kendisi disiplinle ilgili süreçlerde sorumlu tutulmamalıdır. Aynı şekilde, öğretimle ilgili görevlerden uzak tutulmalı, yönetsel yapılanması da Özel Eğitim alanından ayrıştırılmalıdır. Okul psikolojik danışmanının kendi alanında öğrenciye hizmet sunabilmesi için elzem olan yansızlık ancak böyle korunabilir.

Ulusal Meslek Standardı (UMS) bir mesleğin başarı ile icra edilebilmesi için Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından kabul edilen gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumların neler olduğunu gösteren asgari normdur. Standardı yayımlanan mesleğe ilişkin yeterlilik seviyesi Avrupa Birliği tarafından benimsenen yeterlilik seviyelerine ve Avrupa Yeterlilik Çerçevesine (AYÇ) uygun olarak belirlenmektedir. Ülkemiz iş piyasasnda şu anda var olan ve gelecekte gereksinim duyulacak birçok meslekî yeterlilik Türkiye Yeterlilik Çalışması kapsamında yer alacaktır. Meslek Standartlarımız (Psikolojik Danışman, Okul Psikolojik Danışmanı ve Kariyer Psikolojik Danışmanı)  1.11.2017 tarihinde Resmi Gazetede yayınlandı. Mesleğimiz adına önemli bir kazanım elde edilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı kendi temsilcilerinin de bulunduğu bu komisyondan geçen yeterlilik tanımını dikkate alarak kadro ünvanı sorununu çözmesi ve yönetmeliğin sistemsel sorun yaratacak noktalarını yeniden değerlendirmesi önemli bir adım olacaktır. Bu çerçevede okul psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin, okul içindeki birimlerle işbirliği halinde ve okul dışındaki kaynaklara gönderme yaparak kriz durumlarında destekleyici rolü korunmalıdır. Ancak okul psikolojik danışmanlığı yalnızca sorunlu öğrencilere değil, tüm öğrencilere açık olmaya devam etmelidir. Bunun için de, öğrencilerin bütüncül olarak akademik, mesleki, sosyal ve psikolojik dâhil çok yönlü gelişimlerini desteklemeye yönelik hizmetler sürdürülmelidir.

Bu hizmetler, okulöncesinden başlayarak, üniversite dâhil tüm öğrencilik yaşamı boyunca sürekli olmasına yönelik gelişme sağlamayı amaçlamaktadır. Yeni Yönetmelikte bu gibi farklı gelişimsel dönemlere odaklanmayı sağlayabilecek eğitsel fırsatlara yer açılmasını dilemekteyiz. Okul  psikolojik danışmanının görevleri hali hazırda oldukça zorlayıcıdır. Zira günümüzde eğitim kurumları her geçen gün yeni sorun alanlarıyla karşı karşıya kalmaktadırlar.

Eğitim kurumlarında yaygın ve ciddi sorunlar arasında yer almaya başlayan uyuşturucu kullanımı ve bağımlılık, şiddet, akran baskısı ve zorbalık, çocukluk ve ergenlik sorunları, cinsel istismar gibi psiko-sosyal müdahale gerektiren durumlar vardır. Okul psikolojik danışmanlarının bu konularda etkin çalışabilmeleri için meslek içi eğitim ve süpervizyon (gözetim) olanaklarına gereksinimleri vardır. Yeni Yönetmelikte bu gibi gereksinimlerini karşılama konusunun ele alınmış olmasını diliyoruz.

Yürürlükte olan Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği 2001 yılında hazırlanmıştır. Eksiklerine karşın rehberlik ilke ve yöntemleri açısından işlevseldir. Örneğin, Madde 55’e göre, eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma servislerinde görevli psikolojik danışmanlara yönetim ve büro işleri, ders, nöbet ve sınav gibi öğretmenlik işleri; yani rehberlik ve psikolojik danışmanın hizmet alanlarıyla ilişkisiz konularda görev verilemez.

Okul psikolojik danışmanının hem rehber hem de psikolojik danışman görevlerini sürdürmeleri esastır. Hali hazırda, örneğin, civardaki okullara yapılan ek görevlendirmelerle, zaten ağır olan sorumluluklarını etkili olarak yerine getirmeleri oldukça güç durumdadır. Yeni Yönetmelikte, bu gibi unsurları ortadan kaldıracak koruyucu çerçevenin düşünülmüş olmasını dilemekteyiz.

Yönetmelik değişimleri, onlardan etkilenecek öğrenciler, veliler, öğretmenler, yöneticiler, akademisyenler dâhil toplumun her kesimini ilgilendirmektedir. Çocuk ve gençlerimizin sağlıklı gelişimleri için, okul rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini yukarıda özetlenen mesleki çerçevede ele alan Yönetmelik değişimlerine destek vermeyi görevimiz bilmekteyiz.

 Kaynakça

• http://www.pdr.org.tr/upload/pdralaninintarihcesi.pdf
• http://www.turkpdristanbul.com/psikolojik-danisma-ve-rehberlik-hizmetleri-yonetmeligi-ile-ilgili-aciklama/
• http://mevzuat.meb.gov.tr/html/68.html

Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı/ Terakki Vakfı Okulları

Ortaöğretime geçiş sistemi kapsamında 8. sınıf öğrencilerinin gireceği, merkezi ortak sınavların (TEOG) I. aşaması yarın ve perşembe günleri gerçekleştirilecek. Sınava değişik nedenlerle giremeyecek olanların mazeret sınavları ise 10-11 Aralık 2016 tarihinde yapılacak. İkinci dönemde ise ortak sınavlar 26-27 Nisan 2017'de, mazeret sınavları ise 20-21 Mayıs 2017'de gerçekleştirilecek.

TEOG ortak sınavların birinci gün oturumunda öğrenciler sırasıyla; Türkçe, Matematik, Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi derslerinden sınava girecek. Her dersten toplam 20’şer soru sorulacak ve her ders için öğrencilere 40’ar dakika süre verilecek. Sınavlar saat 9.00’da başlayıp 12.00’de sona erecek.
TEOG ortak sınavların ikinci gününde ise Fen Bilimleri, T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük ve Yabancı Dil sınavları yapılacak. Yine ilk gün oturumunda olduğu gibi her ders için öğrencilere 20’şer soruyu 40’ar dakikada cevaplamaları istenecek. Sınav yapılacak okullarda sınav günleri ders yapılmayacak.
Sınav Yaklaştıkça Kaygı Artıyor
TEOG kapsamında düzenlenecek birinci dönem merkezi ortak sınavlarına bir gün kala öğrencilerin sınav kaygısını giderebilmek için herkese çok iş düşüyor.
MEB'in tüm çabalarına rağmen TEOG sınavları öğrenciler ve veliler üzerindeki sınav baskısını maalesef azaltmıyor. Veliler haklı olarak sınava hazırlanan çocukları için heyecanlanırken, çocuklar da hem ergenlik döneminin getirdiği sorunlarla baş etmeye hem de akranlarıyla girecekleri zorlu bir sınav rekabetine hazırlanıyorlar.
Düzenli Çalışma ve Aile Desteği Sınavlarda Başarıyı getiriyor.
Çocukların bu süreçte ve daha öncesinde sürekliliği olan bir çalışma alışkanlığı olması önemlidir. Zamanı iyi planlayabilen, ne zaman hangi dersine çalışacağını önceden planlamış bir öğrenci ilk adımı doğru atmış demektir. Özellikle ders anlatırken ya da çalışırken düzenli not tutma ya da kendisine uygun alıştırma ve tekrarlar yapabilme becerisini geliştiren fazla değil ama düzenli çalışmayı ilke edinmiş bir öğrenci sınavlarda daha başarılı olabiliyor.
Sınavın kendisi az ya da çok kaygı yaratır.
Aileler sınava hazırlık döneminde çocuklarına karşı olumlu tutum ve davranış geliştirmeli ve onların kaygılarını giderecek sakinlikte davranabilmelidirler. Çünkü Sınavın kendisi az ya da çok kaygı yaratır. Sınav başarısı elbette ki planlanmış bir hedefe yönelmede önemli bir basamaktır; ancak hayattaki tek amaç değildir. Sınavlara saatler kala çocukların, zihinsel ve duygusal dengelerinin korunması çok önemlidir. Biraz kaygı, uyarıcı etki yapar ve sınava hazırlık sorumluluğunu artırır. Ancak aşırı kaygı, performansı olumsuz etkiler. Sizlerin yaşayacağı telaş, panik ve tedirginlik çocuğunuzun odaklanmasını ve duygusal dengesini bozabilir. Anne-baba olarak önce kendinizi kontrol edebilmeli ve rahatlatmalı sonra da çocuğunuzun, kaygılarını sizinle paylaşmasına fırsat vermelisiniz.
Sınava hazırlanmak zordur ve zaman alır. Sınavlar, ailelerin kendilerini de test etmeleri için önemli bir fırsattır. Bu dönemde sizlerin sınava yüklediğiniz anlam ve beklentileriniz çocuğunuzun kaygı düzeyini olumlu ya da olumsuz etkiler. Sınavlar geçicidir; ama süreçte yaşanacaklar çocuğunuz ile ilişkilerinizi kalıcı olarak etkileyebilir. Önemli olan aile içinde sağlıklı ilişkiler oluşturmak ve sürdürmektir. Bu gerçeği sınav öncesi ve sınav sonrası mutlaka önemseyin.
Sınav yaklaştıkça sınava odaklı konuşmalar isteksizlik ve tedirginlik yaratır. Bu nedenle olabildiğince çocuğunuz ile sohbetlerinizin konusunun sınav ağırlıklı olmamasına özen gösteriniz. Olumlu iletişim dili kullanmaya ve özellikle de eleştirel bir dil kullanmamak yerine onu anladığınızı hissettirmeye çaba gösterin.
Sınavı çok konuşmak kaygıyı artırır, motive olmayı engeller. Biz yetişkinler bazen çocuklarımızı motive etme yolunun net hedefler koymak ya da küçük cezalar vermek ve onlar adına kararlar almak olduğunu düşünürüz. “Şu kadar netin altına düşmemelisin” ya da “Sınavda başarı gösteremezsen bütün emeklerimiz boşa çıkar, geleceğin mahvolur.” gibi söylemler çocuğunuzun kendisini değersiz ve başarısız olarak algılamasına, sınava yüksek bir kaygı ve mutsuzlukla girmesine neden olabilir. Çocuğunuzun yapamadıklarına değil yapabildiklerine odaklanmak onu motive edecektir.
Rekabet iyidir ama başkalarıyla değil kendisiyle olan makbuldür.
Sınava hazırlanan çocuğun başkalarının yanında eleştirilmesi ya da performansının konuşulması doğru değildir. Arkadaşlarının, tanımadıkları yaşıtlarının veya kardeşlerinin performanslarıyla kıyaslamayınız ve onu yermeyiniz. Genelleme yapmadan hatalarını ve eksiklerini bulması için ona fırsat tanıyınız. Kıyaslamalar, ergenlik döneminde olan çocuğunuz için tahmin edemeyeceğiniz duygusal zedelenmelere, öfkeye ve güven kaybına neden olabilir.
Sıradan olmak bazen iyidir.
Çocuğunuz ile sınav öncesindeki bu son günü rutininizin dışına çıkmadan ve yeni alışkanlıklar geliştirmeye çalışmadan geçirmeniz önemlidir. Yeme, uyuma, dinlenme gibi etkinlikler için daha önce göstermediğiniz özeni göstermeye çalışmanız, alışılan sistemin bozulmasına, yeni sisteme adapte olmak konusunda belirsizlikler yaşanmasına ve kaygı duymaya neden olabilir.
Başarı İçin Sınav Öncesi ve Sınav Anında…
• Düzenli aralıklarla çalıştınız ve tekrarlarınızı yaptınız, başarınızın en önemli anahtarı buydu unutmayın,
• Sınava saatler kala hatırlatma notlarınız var ise onları gözden geçirebilirsiniz ama stresli ve yorucu uğraşılardan uzak durun ve olabildiğince dinlenmeye çalışın.
• TEOG sınav soruları şu ana kadar okulda görmüş olduğunuz konulardan oluşuyor. Üstelik bu ilk sınavda daha az konudan sorumlusunuz, şanslısınız.
• Sınav akşamı, iyi uyku stresi azalttığı gibi dinlenmenizi sağlar, öğrendiklerinizi kalıcı hale getirir.
• Sınav sabahı kahvaltıları sınavdaki performansı doğrudan etkilediğinden büyük önem taşır, dikkat dağınıklığı ve yoğunlaşma sorunu yaşamanıza da engel olur.
• Kendi okulunuzda sınava gireceksiniz rahat olun, sınava herhangi bir nedenle giremezseniz de merak etmeyin telafi hakkınız var.
• Ortak sınavlarda A, B, C ve D kitapçığı olmak üzere dört çeşit kitapçık verilecek. Kitapçık türünüzü doğru kodlayın. Yanıtladığınız soruları hemen optik forma işaretleyin, sakın sona bırakmayın.
• Yanıtında çelişkiye düştüğünüz soru varsa işaretle belirleyip mutlaka sona bırakın. Unutmadan tekrar çözmek için uğraşın ve bulduğunuz veya tahmin ettiğiniz yanıtı işaretleyin.
• Sınav sorularını doğru ve dikkatli okuyun, uzun paragraf sorularında önce soru kökünü okuyun varsa altı çizili ya da bold olan yazılara dikkat edin.
• İki şık arasında kaldığınızda soruyu dikkatle okuyun ve ilk olarak doğru olduğunu düşündüğünüz şık hangisiyse onu işaretleyin.
• Sorular çoktan seçmeli ve yanlışlarınız doğruyu götürmüyor. Bu nedenle asla boş soru bırakmayın
• Her bir sınav süresi 40 Dakika, bir soru için ortalama 2 dakika uzun bir süre. Her derste bir soru için ortalama 1,5 dakika ayırmak ve geri kalan süreyi de tereddüt edilen sorulara tekrar dönüp kontrol etmek için kullanılabilir, soruları dikkatle okuyun ve acele etmeyin.
• Her dersin sınavına ilk 15 dakikada geç gelenler sınava alınacaklar, bu süreyi geçirmemeye bakın çünkü geç de kalsanız ek süre verilmiyor

Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı

Sınav, yapmaktan bir türlü vazgeçemediğimiz bir olgu. Sınavların kaldırılmasına kimsenin hayır diyemeyeceği bir dönemde, bir gecede aniden gelişiveren TEOG’un kaldırılması ve bundan sonra ne olacağının bilinmemesi ile oluşan belirsizlik veli ve öğrencilerde kaygıya neden olmuştur.
Bitirme ya da yerleştirme sınavları yıllar içerisinde yediden yetmişe hepimizin alışkanlığı, bu alışkanlıktan kurtulmayı istemekle bu alışkanlığın yerine ne koyacağımızı bilememek de en büyük çelişkimiz. Ergenlik döneminde onca kişisel ve ilişkisel sorunlarla baş etmeye çalışan 12-14 yaş arasındaki genç beyinler için de sınavlar çevre, aile ve akran baskısıyla birleşerek bir kabusa dönüşüveriyor yıllardır.
Eğitim sistemimiz ile ilgili önemli konularda alınan hızlı ve çabuk kararlar (TEOG’un kaldırılması gibi) bugünden yarına ne bir ilktir ne de bir sondur. Hangi gerekçe ile karar verilirse verilsin bundan sonraki adımların net, aydınlatıcı, eşitlikçi ve adil olacağına ilişkin beklentilerin giderilmesi hemen ve ilk iş olarak gerekmektedir. Bunu sağlamak da Millî Eğitim Bakanlığına ve Hükümete düşüyor. Öncelikle süreci yönetirken tüm paydaşlardan görüş alması ve kamuoyu ile de paylaşması oldukça önemli hale geldi. Kaldırılmasının ani olması gibi yerine getirilecek olan sistemin de ani, çabuk ve hızlı ilanı doğru olmayacaktır. Mevcut sistemin eksikliklerini gidebilmek için zamana ve doğru zeminde tartışmaya ihtiyaç vardır.
Eğitimin temel meselelerinde önce kararlar alıyoruz sonra bu kararı nasıl yerine getireceğimizi düşünüp tartışıyoruz. Aslında tartışmıyoruz da çünkü merkeziyetçi bir yapıyla bürokratlarımız eldeki verilere dayanarak kendi düşünceleri ve bilgileri doğrultusunda kararlar alıyorlar. Ama eğitim bilimiyle uğraşan akademisyenlerin, ömürlerini eğitim üzerine yazıp çizen eğitim yazar-çizerlerinin ve en önemlisi veliler ve öğrencilerin görüşleri alınmıyor ya da bizler bilmiyoruz.
Milli Eğitim olarak eğitimin kalitesini hep ulusal ve uluslararası sınavlarda elde edilen başarılarla ölçüyoruz. Oysaki dünyanın birçok ülkesinde öğrenciler okul öncesinde aldıkları temel eğitim ile evrensel ölçülerde belli başlı küresel etkileşim dinamiklerini öğreniyorlar. Bunların kendilerine kazandırdıkları değerleri ve edindikleri sorumlulukları yerine getirebilecek temel bilgi ve becerilerle donanıyorlar.
Uluslararası sınavlarda, okulda uygulanan müfredat kapsamında ele alınan konuların ne dereceye kadar öğrenildiği değil, gerçek hayatta karşılaşılan durumlarda sahip oldukları bilgi ve becerileri kullanabilme yeteneği, akıl yürütme ve fen ve matematik kavramlarını kullanarak etkin bir iletişim kurma becerisine sahip olup olmadıkları önem kazanıyor.
Biz ise yaklaşık 20-25 yıldır sınavlar üzerinde oynamalar yaparak eğitim sistemimizi geliştirmeye çalışıyoruz. Ulusal ve uluslararası sınavlarda öğrencilerimizin gösterdiği performans ortada iken TEOG’un kaldırılması sonrasında yaşanan tartışmalar bize eğitim sisteminin sınavlarla iyileştirilmesinin gerçekçi olmadığını göstermektedir. Okullar arasındaki nicelik ve nitelik farklılıkları ortadan kaldırılmadıkça, öğretmen yetiştirme politikaları değiştirilmedikçe ve ezbere dayalı eğitim modelinden uzaklaşmadıkça lise ve üniversite önünde bekleyen yığınları azaltmak mümkün olmayacaktır.
Prof. Dr. Ziya Selçuk hocamızın belirttiği gibi özellikle sosyal medyada milyonlarca insanın TEOG kalkmalı mı?; yerine ne gelmeli?; reform öneri listeleri vb. konularda zaman harcıyor olması kelimelerin ziyanından başka ne işe yarayabilir ki?

Orta Eğitim Tuzağı isimli yazısında hocamız, eğitimin güncel siyasetin nesnesi olmadığını ve her bir çocuğun hepimize emanet edilen gelecek tasavvuru olduğunu ifade ederek, gereken maddi kudrete ve iradeye sahip olmanın, insan odaklı sahici bir eğitim sistemini ve gelecek tasavvurunu gerçekleştirmeye yetmeyeceğini ve bilimin yol göstericiliğine ihtiyaç olduğunu dile getirmiştir.
Bu çerçeveden bakılınca da bütünü kapsayan düzenlemelerin geçici çözüm arayışlarıyla mümkün olmadığını söylemek gerekiyor. Eğitime yatırım yapan ve varlığını bir ölçüde bu sınavlarda elde ettikleri başarılarla var eden eğitim kurumlarının bir gecede alınan kararların yeni savunucuları olmaları da anlaşılmaz bir durumdur. İlkeli duruş sınavlar üzerinden eğitimi konuşmak ve tartışmak değil evrensel ölçülerde eğitim standartlarını kurumlarımızda nasıl var edebilir çabasını gösterebilmektir.
Eğitim sistemimiz, gelmiş geçmiş tüm iktidarların yap-boz tahtası olmuştur. Bunun değişmesi gerekir, eğitimin genel sorunları giderilmeden getirilecek olan tüm sınav sistemleri bir yönüyle eksik kalacaktır. Sınavları konuşmaya değil okul öncesinden üniversiteye doğru bir eğitim ve insangücü planlamasına ihtiyaç olduğu bunun da siyaset kurumundan bağımsız toplumun tüm katmanlarının katkı sunmasıyla gerçekleşeceği bir gerçektir.

Alpaslan Dartan / Türk PDR Derneği İstanbul Şube Başkanı  

Uzun bir sınav maratonundan çıkan adaylar için artık tercih heyecanı başladı. Tercih stratejisi en az sınavlara hazırlanmak kadar dikkat isteyen bir konu. ÖSYM, 2016-ÖSYS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu'nu yayımladı. Tercihlerde bu yıl bazı değişiklikler var. Adayların örnek tercih kılavuzunu iyi okumaları, tercih yapmak istediği bölümlerle hakkında bilgi sahibi olmaları gerekiyor.  

Her yıl gerçekleştirilen yeni eklemeler ile adayların seçimlerini daha geniş bilgiye dayandırarak yapabilmelerinin önü açılıyor. Bu yıl tercih kılavuzunda yapılan önemli değişikliklerden biri üniversitelerin niteliklerini ortaya koyan akreditasyon bilgileri. Bunun yanında program mezunlarının ÖSYM’nin yaptığı diğer sınavlardaki başarı durumlarını gösteren bilgiler de yer alıyor. Bu yıl tercihler 29 Temmuzda başladı ve 3 Ağustos 2016 tarihinde bitecek ve uzatılmayacak.

Sırf üniversiteye gitmek için okumak istenmediği bir bölümü tercih etmek, Puan türüne dikkat etmeden yapılan tercihler, istemediğiniz yüksek puanlı bir yeri, sırf puanınız yettiği için yazmak ya da seçtiğiniz üniversitenin ücret koşullarını ya da burs olanaklarını araştırmadan tercihlerinde yer vermek. İşte tercih döneminde sıkça yapılan hatalardan bazıları.

Üniversite ve bölüm kararını vermenin sınava hazırlanmak kadar zor olduğunu biliyoruz. Adayların tüm yaşamını etkileyecek, kariyer planlamasının ilk aşaması olan üniversite tercihlerinde dikkat edilmesi gereken hususları sizler için derledim.

Tercihte İzlenecek Yol
Gerçekte tercih aşamasının iki boyutu var. Birincisi teknik boyut, sınav sonuçları ile tercih edeceğiniz bölüm ve üniversitelerin asgari (puansal ya da başarı sıralarının) koşullarının uyuşması. En basit olanı da bu, seçimlerinizi bu çerçevede yapabilirseniz, okumak istediğiniz ya da okuyabileceğiniz bölümlere yerleşebilir açıkta kalma durumu yaşamazsınız.

Tercihin ikinci boyutu ise psikolojik olan kısmıdır. Burada da ilgi, istek ve motivasyonunuzun yüksek olduğu bölümler arasında kararsız kalma durumu vardır. İleride pişmanlık duymayacağınız, severek ve ilgi duyarak okuyacağınız birden çok meslek dalı arasında sıkışıp kalabilirsiniz. Burada da ilginiz vardır ama becerileriniz yetmeyebilir, ilginiz yoktur ama becerileriniz o meslek için yetiyor da artıyor olabilir.

Adaylar toplamda 200'ü yakın yükseköğretim kurumunda yer alan yaklaşık 10 bin bölümdeki 1 milyonu aşkın kontenjan arasından en fazla 24 seçim yapacaklar. Bazen üniversiteler belirli alanlarda uzmanlaşabiliyorlar. Akademik olarak bu birkaç alanda gerçekten iyi niteliklere sahip olmaları yanında diğer bölümlere aynı oranda destek veremeyebiliyorlar. Bu nedenle adaylar tercihlerini yapmadan önce okumak istedikleri bölümleri ve üniversiteleri iyi araştırmalılar.

• Gitmeyi düşünmediğiniz bölümleri tercih listenize almamalısınız. Kayıt yaptırmasanız bile yerleştirildiğiniz bölümlerden dolayı ertesi yıl ağırlıklı ortaöğretim başarı puanınız düşecektir.
• Tercih edeceğiniz bölümün hangi puan türüne dahil olduğuna dikkat edin ve o türdeki puanınızı göz önüne alarak tercihinizi yapın.
• İstemediğiniz yüksek puanlı bir yeri, sırf puanınız yettiği için yazmamalısınız. Yerleştirildiğinizde mutsuz olursunuz.
• Seçtiğiniz üniversitenin vakıf veya devlet üniversitesi olmasına, burs durumuna ve bulunduğu şehre ve varsa diğer özel koşullarına bir kez daha dikkatle bakın.

Tercihler İçin Son Gün 3 Ağustos

Üniversitelere kayıt takviminin ardından tercih dönemi tarihleri belli oldu. ÖSYM’den yapılan açıklamaya göre adaylar LYS sonuçlarına göre 29 Temmuz - 3 Ağustos tarihleri arasında tercih yapacak. Sınav sonuç belgelerinde Y-YGS ve Y-LYS puanları ile başarı sıraları görülebilecek. Y puanının OBP'leri de içerdiği ve bunun yerleştirmeye esas olan puanlar olduğu unutulmamalı. Zira başarı sıralaması buna dayanarak belirleniyor. Adaylar, 2016 kontenjanlar ile bölümlerin 2015 taban puanlarını ancak 2016 Kontenjanlar Kılavuzu yayımlandığında görebildiler.

2016-2017 akademik yılı için yükseköğretim kurumlarına kayıtlar ve ek yerleştirme tercihleri ağustos ayı içinde yapılacak. Üniversitelere 12-16 Ağustos tarihleri arasında elektronik kayıtlar yapılacak. Bireysel kayıtlar ise 15-19 Ağustos tarihleri arasında gerçekleştirilecek.

Üniversite Ek Tercih Başvuru Tarihleri de Belli Oldu

2016-2017 öğretim yılı üniversitelerde ilk yerleştirmede boş kalan kontenjanlara ek tercih başvuru tarihleri de belli oldu. 2016-2017 öğretim yılı üniversitelerde ilk yerleştirmede boş kalan kontenjanlara ek tercih başvurular, 26-30 Ağustos tarihleri arasında yapılacak.

2016-2017 öğretim yılı üniversitelerde ek tercihler sadece ilk yerleştirmede boş kalan kontenjanlar için alınacak, yeni program açılmayacak. 2016-2017 öğretim yılı üniversitelerde ek yerleştirmeler sonrası kayıtlar, 6-9 Eylül tarihleri arasında yapılacak.

Temel Soru Sınav Olmasaydı Nerede Okumak İsterdim?
Öncelikle adaylar, başarı sırası ve puanları ile öğrenim görmek istediği üniversiteleri-bölümleri bir arada değerlendirerek bir taslak tercih listesi oluşturmalı. Temel soru, sınav olmasaydı ve sizi koşulsuz olarak istediğiniz bölüme yerleştireceğiz deselerdi ilk sıraya hangi bölümü yazardım olmalı. O bölüm bir nedenle olamadığında ikinci olarak hangi bölümü isterdim?

Bölümler, en çok girilmek istenenden, en az istenene doğru sıralamalı ve başarı sırası, minimum puan açısından, istek sırasını oynatmayacak biçimde gözden geçirilmelidir.

• İstenmeyen bir yükseköğretim programına tercihler arasında ne olursa olsun yer verilmemelidir. Daha çok istenen bir yükseköğretim programı, salt yüzdelik dilim, minimum puan ya da başka bir nedenden ötürü daha az istenen bir programın altına alınmamalıdır.
• Tercih sürecinde, 2015 taban puanların ve başarı sıralarının değişebileceği göz önünde tutulmalıdır. Özellikle ilk 5 bin içerisinde bir yığılma olduğu söylenebilir. Geçen yıl alınan puan ve başarı sıralarının bu yıl oldukça birbirinden farklı olduğu ortada. Bu nedenle puanım tutuyor demeden tercihinizi yaparken başarı sıranızı dikkate almalısınız.
• Kendi başarı sırasının yarısı kadar alt ve iki katı kadar üst aralıklarda olabilecek bölümleri belirlemek açıkta kalma riskini neredeyse sıfırlar. Örneğin 50 bininci sırada yer almış bir adayın tercih aralığını 25 bin ile 100 bin aralığında yapıyor olması yerleşme şansını çok artırır.
• Aday, kaçıncı sıraya yazmış olursa olsun, tercih ettiği bir bölüme, diğer tercih eden adaylarla birlikte Y-YGS/LYS puanlarına göre sıralanmış olarak ve kontenjan dâhilinde yerleştirileceklerdir. Bu nedenle yerleştirilmede tercih sırasının adayın isteğini belirtmenin dışında bir önemi yoktur.
• Eğer iki aday, eşit Y-YGS/LYS puanına sahip olursa; başarı sırası aynı olmaz. O puan türünde ham YGS/LYS puanı yüksek olanın başarı sırası daha yüksek olur, o da eşitse, o puan türünün ana alan testleri neti daha yüksek olanın başarı sırası daha yüksek olur.

Tüm bu çerçevede belirli puan türlerinde en çok tercih edilen mesleklerin kontenjanları ve en küçük puan ve yüzdelik dilimlerine bakmakta yarar var.